Triển lãm nhóm Thắm Lại quy tụ 4 nghệ sĩ trẻ tài năng

Triển lãm nhóm Thắm Lại tại Galerie Quynh quy tụ bốn nghệ sĩ Tường Danh, Như Xuân Hứa, Anh-Phuong Nguyen và Vân-Nhi Nguyễn, cùng mở ra một hành trình suy tưởng về khao khát như một tiến trình tích tụ.

Ở đây, khao khát không được hiểu như một trạng thái bộc phát, mà như một dòng chảy âm thầm, lặp lại và bền bỉ, đã góp phần định hình văn hóa Việt qua nhiều thế kỷ, đặc biệt thông qua trải nghiệm của phụ nữ. Tựa đề triển lãm gợi từ câu thơ trong Mời ăn trầu của Hồ Xuân Hương, nơi hình ảnh “thắm lại” trở thành một ẩn dụ: sắc đỏ của trầu cau đậm lên theo mỗi lần nhai, cũng như khao khát được bồi đắp qua thời gian, qua những lần trở lại của cảm xúc và ký ức.

MỜI ĂN TRẦU
“Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi
Này của Xuân Hương mới quệt rồi
Có phải duyên nhau thời thắm lại
Đừng xanh như lá bạc như vôi”.

Khái niệm “duyên” nằm ở trung tâm của triển lãm, như một mối ràng buộc vừa định sẵn vừa khó nắm bắt.

Khi John Balaban chuyển dịch câu thơ thành “If love is fated, you’ll chew it red”, trọng tâm dường như nghiêng về hành động – nhai trầu để nhuộm đỏ, để làm cho cảm xúc trở nên hữu hình. Tuy nhiên, trong tiếng Việt, “duyên” không chỉ là hành động hay kết quả, mà là một trạng thái kéo dài, một sự gắn bó đã được an bài và tiếp tục vận hành.

Triển lãm Thắm Lại không cố định nghĩa “duyên”, mà để nó lan tỏa như một cảm thức – thứ kết nối con người với nhau, với quá khứ, và với những gì còn chưa xảy ra.

Mở đầu không gian triển lãm nhóm Thắm LẠi là Lân Sư Hồ của Tường Danh, một tác phẩm điêu khắc quy mô lớn, kết hợp đầu lân, thân sư và đuôi hồ, gợi nhắc đến các linh thú trong mỹ học Á Đông nhưng đồng thời vượt ra khỏi mọi khuôn mẫu quen thuộc. Được tạo nên từ mây, tre, thép và những vật liệu tự nhiên như vỏ sò, san hô, tác phẩm mang vẻ vừa nguyên sơ vừa siêu thực. Nó không đơn thuần là một hình thể tưởng tượng, mà như một huyền thoại vừa được khai quật.

Trong dòng chảy huyền sử Việt Nam, hình tượng phụ nữ luôn hiện diện như những người gìn giữ và truyền nối giá trị – từ những truyền thuyết cổ xưa đến đời sống hiện đại. Thực hành của Tường Danh tiếp tục dòng chảy ấy, đồng thời mở rộng nó: như một nghệ sĩ chuyển giới, cô đưa ra một hình dung mới về nữ tính, nơi bản sắc không bị cố định mà luôn trong trạng thái trở thành.

Nếu Tường Danh làm việc với huyền thoại và biểu tượng, thì Vân-Nhi Nguyễn lại đi vào những không gian riêng tư của đời sống đương đại. Bộ ảnh của cô ghi lại những khoảnh khắc thân mật giữa các cô gái trẻ tại Hà Nội – những cái chạm, ánh nhìn, sự hiện diện bên nhau. Được chụp bằng phim, các hình ảnh mang sắc độ mềm, như thể đã bị thời gian làm mờ, khiến hiện tại trở nên mong manh như ký ức.

Trong những bố cục mang tính dàn dựng, người xem vừa là kẻ quan sát vừa bị kéo vào bên trong khung hình. Tình bạn giữa phụ nữ ở đây không chỉ là chủ đề, mà còn là cấu trúc của tác phẩm – một dạng “duyên” được tạo nên từ sự đồng hành, phản chiếu và chia sẻ. Trong bối cảnh một Hà Nội đang biến đổi nhanh chóng, những hình ảnh này trở thành nơi lưu giữ những gì còn sót lại: sự kết nối, sự thân mật, và những kháng cự lặng lẽ trước các chuẩn mực đang dịch chuyển.

Ở một hướng tiếp cận khác, Anh-Phuong Nguyen đưa người xem vào một không gian sắp đặt nơi khao khát được dàn dựng và tiêu thụ. Las Vegas Symphony với những “cảnh quan” làm từ khăn vải và các cơ chế chuyển động tạo nên một thế giới vừa quyến rũ vừa bất an. Ở trung tâm là hình tượng người phụ nữ phục vụ mỉm cười, chỉnh chu, sẵn sàng đáp ứng như một biểu tượng của ngành dịch vụ đang phát triển mạnh mẽ.

Tác phẩm đặt ra câu hỏi về lao động cảm xúc: khi sự chăm sóc và ân cần trở thành một phần của công việc, đâu là ranh giới giữa mong muốn cá nhân và kỳ vọng xã hội? Trong Common Language, hình ảnh đôi tay nâng đỡ trở nên mơ hồ: đó là cử chỉ trao đi, đón nhận hay buông bỏ? Những bàn tay ấy, quen thuộc và gần gũi, đồng thời mang theo một áp lực vô hình – áp lực phải luôn sẵn sàng cho đi.

Khép lại triển lãm, Như Xuân Hứa mở ra một không gian phủ cỏ xanh, nơi người xem được mời gọi bước vào trạng thái chậm lại. Các tác phẩm trong Let the Horses Ride tái hiện những khoảnh khắc đời thường – phụ nữ chỉnh tóc, soi gương, nằm nghỉ – nhưng được đặt trong những bố cục gợi nhớ hội họa cổ điển. Sự đảo chiều màu sắc tạo nên cảm giác như đang nhìn vào một lớp ký ức bị lật ngược, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa.

Ở đây, “duyên” trở thành một cảm giác thân thuộc: những con người bước vào đời nhau như thể đã quen biết từ trước. Khao khát hiện diện trong những điều giản dị nhất – trong mong muốn chăm sóc, yêu thương, và giữ lại những khoảnh khắc đang trôi qua.

Thắm Lại không tìm cách đưa ra câu trả lời, mà đặt ra một câu hỏi mở: điều gì thực sự đọng lại trong chúng ta? Là những ký ức, những lao động, hay những khao khát chưa từng được gọi tên? Khi sắc đỏ tiếp tục đậm lên qua mỗi lần lặp lại, triển lãm gợi nhắc rằng khao khát không phải là dấu hiệu của thiếu hụt, mà là một động lực. Chính nó tạo ra chuyển động, và trong chuyển động ấy, đời sống được tích tụ, được kết nối và được viết tiếp.