Cường Đàm bước qua đường biên của thời trang với AETHER

Những đường cắt chạy quanh cơ thể, cấu trúc sắc nhưng hiếm khi đứng yên, các khoảng hở được tính toán như một phần của phom dáng đã tạo nên thứ chữ ký thị giác cho CDAM. Xuất thân kiến trúc sư của Giám đốc sáng tạo Cường Đàm chính là nền tảng cho bản sắc này của thương hiệu.

Bộ sưu tập AETHER đẩy tư duy kiến trúc trong thời trang này đi xa hơn, khi trang phục được đứng cạnh năm tác phẩm điêu khắc trong sáu gian phòng của Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Hai mươi mốt thiết kế thời trang, kim loại, ánh sáng, âm thanh và kiến trúc trưng bày được phát triển trong 18 tháng, cùng xoay quanh một ý niệm mà Cường Đàm gọi là “Giới hạn mở”.

Từ cơ thể đến vật thể

Cường Đàm từng nhiều lần đưa thời trang vào những không gian triển lãm đặc biệt. INFLOWING năm 2022 diễn ra tại Trung tâm Nghệ thuật Đương đại VCCA; RENDEZVOUS năm 2023 bước vào Nhà hát Lớn Hà Nội; PARAMOUNT năm 2024 tiếp tục phát triển mối quan tâm về bản thể và con người. AETHER nối dài hành trình ấy tại một công trình hơn trăm năm tuổi: Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Trước AETHER, cấu trúc trong thế giới Cường Đàm chủ yếu tồn tại qua trang phục. Đường nét luôn phải thương lượng với vai, eo, hông, bước chân và trọng lực của cơ thể. Điêu khắc giải phóng cấu trúc khỏi cuộc thương lượng ấy. Hình khối có thể tồn tại độc lập, tự quyết định kích thước, trọng lượng và khoảng trống xung quanh nó.

Bởi vậy, năm tác phẩm điêu khắc cho phép nhìn ngược trở lại thời trang CDAM để nhận ra tư duy tạo hình vốn đã nằm trong bản sắc của thương hiệu từ lâu. Cường Đàm bắt đầu với những hình học căn bản: bán cầu, hình thoi đơn, hình thoi đôi. Hình học sau đó bị kéo, uốn, khoét, thu phóng; mặt phẳng có chiều sâu, đường thẳng chuyển thành đường cong. Đồng anodized đen hấp thụ ánh sáng trong khi thép không gỉ phản chiếu môi trường xung quanh.　Nhìn theo hướng ấy, điêu khắc trong AETHER đang bóc tách ngôn ngữ CDAM về trạng thái nguyên bản.

21 thiết kế trong AETHER và một cuộc nghiên cứu về đường cong từ Cường Đàm

Các thiết kế trong AETHER phát triển từ cùng hệ hình học với điêu khắc. Draping tạo chuyển động mềm trên bề mặt; cut-out chia lại tỷ lệ cơ thể; cổ peak lapel được xử lý theo hướng ba chiều khiến tailoring tiến gần đến cấu trúc tạo hình; những phụ kiện kim loại hình thoi dẹt xuất hiện như mối nối vật chất giữa trang phục và tượng;…

Ở những mùa trước, đường cắt táo bạo và hình học tạo ra ấn tượng thị giác tức thời. AETHER giữ lại độ sắc ấy nhưng giảm ham muốn phô diễn kỹ thuật. Cấu trúc được cô lại, bề mặt sạch hơn, khoảng hở trên cơ thể được sử dụng như một phần của hình khối.

Quá trình làm tác phẩm củng cố nhận định này. Những thử nghiệm ban đầu từng gồm đá xanh, đá đen, đồng anode đen và inox sáng; hai tác phẩm đá cuối cùng bị loại. Phía thời trang cũng trải qua nhiều lần bỏ thiết kế và đường cắt. Thành phẩm là kết quả của quá trình liên tục gọt đi, cho tới lúc mỗi chất liệu và chi tiết đều có lý do tồn tại. Kỹ thuật càng tốt, cám dỗ chứng minh kỹ thuật càng lớn. AETHER cho thấy Cường Đàm tin vào sức nặng của một đường cong duy nhất, một khe sáng mảnh hoặc một khối kim loại đủ chuẩn xác.

Bảng màu cũng vận hành theo logic tương tự. Đen tuyền, đỏ rượu burgundy và trắng cloud dancer giữ phần nền tương đối nghiêm cẩn; xanh lá chartreuse green cùng xanh dương cerulean blue mở biên độ thị giác.

Vải Jersey mềm, co giãn nằm cạnh nỉ len (wool felt) khô và cứng, sự tương phản “ăn” trực tiếp vào đặc tính vật liệu. 21 look hoạt động như 21 biến thể của một nghiên cứu tạo hình: cùng xuất phát từ đường cong, mỗi thiết kế tìm một quan hệ khác giữa vải và cơ thể.

Năm tác phẩm từng hỏng trong quá trình chế tác

Điêu khắc kim loại đặt Cường Đàm trước loại vật chất ít khoan nhượng hơn vải. Các tác phẩm được phát triển qua nhiều công đoạn từ phác thảo, tạo khối đất, khuôn thạch cao đến đổ kim loại và hoàn thiện bề mặt. Phương pháp đúc thủ công có thể sinh bọt khí, co ngót hoặc làm sai lệch tỷ lệ, trong khi hình khối mà anh theo đuổi lại yêu cầu độ chuẩn xác cao.

Thất bại vật liệu đã tạo ra nghịch lý với chủ đề “Giới hạn mở”. Một người quen kiểm soát từng milimet đường cắt phải làm việc với vật liệu có khả năng chống lại ý đồ của mình. Ý tưởng về giới hạn vì thế bớt trừu tượng. Giới hạn nằm ngay trong kỹ thuật: độ co của kim loại, một lần đúc hỏng, một tỷ lệ sai, một phương án đẹp trên bản vẽ nhưng không “sống” được ngoài đời thực. Sáng tạo trưởng thành qua năng lực loại bỏ, Cường Đàm đem chính phương pháp ấy sang điêu khắc: thử, thất bại, cắt bỏ và nén ý tưởng tới phần cốt lõi.

“Giới hạn mở” được nhìn thấy ra sao?

AETHER lựa chọn cách trực diện: biến tư tưởng thành một môtíp thị giác có thể lặp lại, và môtíp ấy là đường biên. Trên tượng, đường biên xuất hiện qua khe sáng và sự chuyển đổi giữa bề mặt đặc với khoảng trống. Trên quần áo, nó thành cut-out, mép vải, đường cong ôm lấy thân thể. Trong không gian, ánh sáng tiếp tục kéo đường biên ra khỏi vật thể. Một khái niệm vô hình vì thế có hình dạng cụ thể.

AETHER I cô đọng ý niệm ấy ở trạng thái sơ khai: một khối tối, đặc, được phá bởi đường sáng mỏng; góc quan sát thay đổi khiến cảm nhận về mặt phẳng và chiều sâu cũng thay đổi. AETHER III đưa hai trạng thái thẳng – cong, sắc – mềm, tĩnh – động cùng tồn tại trong một vật thể. AETHER IV lại đặt trọng tâm vào điểm nhìn, buộc người xem di chuyển quanh tác phẩm để hình khối liên tục thay đổi. Ba tác phẩm hé lộ logic chung của triển lãm: giới hạn phụ thuộc vào vị trí quan sát.

Triển lãm AETHER sẽ diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Một dự án mang ngôn ngữ tương lai, với kim loại đen, inox phản sáng, những liên tưởng đến phi thuyền và các vùng nhận thức mới, được đặt trong công trình đã tồn tại hơn một thế kỷ, cái mới không cần xóa nền cũ, khoảng cách thời gian tự tạo ra ma sát.

Triển lãm AETHER cũng được bố trí theo tuyến phi tuyến tính. Sáu không gian cho phép thời trang, tượng, tư liệu, ánh sáng và âm thanh tạo ra các nhịp tiếp nhận khác nhau. Lớp âm, độ ngân, nhịp độ và khoảng lặng được ưu tiên để âm nhạc tồn tại như một trường cảm giác, từ đó, khoảng trống cho phép người xem tự hoàn thành phần còn lại.

AETHER là bước ngoặt quan trọng với Cường Đàm và CDAM

Cường Đàm đã dành nhiều năm xây dựng hình ảnh người phụ nữ CDAM quanh sự cân bằng giữa những cực trái nhau: mạnh và mềm, lý trí và bản năng, cấu trúc và chuyển động. AETHER đưa nguyên tắc ấy ra khỏi cơ thể nữ giới để thử nghiệm trên vật thể, ánh sáng và không gian.

Một thương hiệu thời trang trưởng thành thường đứng trước câu hỏi khó: tiếp tục làm mới sản phẩm trong hệ thẩm mỹ quen thuộc, hay xây dựng một thế giới đủ rộng để sản phẩm chỉ là một phần của nó? AETHER cho thấy CDAM nghiêng về vế sau. Thương hiệu cũng xác định dự án như dấu mốc cho định hướng phát triển thành một hệ sinh thái, nơi sản phẩm, nghệ thuật và ngôn ngữ sáng tạo được đặt trong cùng một hệ thống.

Tất nhiên, rời khỏi thời trang thương mại để bước sang nghệ thuật không đơn giản chỉ là việc đặt thiết kế trong bảo tàng. Giá trị của một thực hành liên ngành phụ thuộc vào khả năng tạo ra ngôn ngữ đủ chặt chẽ để mỗi chất liệu có đời sống riêng. Điêu khắc phải đứng được như điêu khắc, trang phục phải tồn tại được trên cơ thể. Không gian, âm thanh và ánh sáng cần đóng góp vào ý tưởng, thay vì trở thành phông nền.

Cường Đàm đã tìm thấy mẫu số chung từ đường cong, hình thoi, sự đóng – mở, đặc – rỗng, tĩnh – động, tối – sáng. Có lẽ, sau AETHER, thay vì người ta hỏi anh sẽ làm gì tiếp theo, giờ đây, câu hỏi đã trở thành: hệ thẩm mỹ CDAM còn có thể trở thành vật thể gì?

Triển lãm AETHER tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh khai mạc tối 8/10/2026 và mở cửa tham quan tự do từ ngày 9 đến 11/10, trong khung giờ 9h00–17h00.