Triệu Lệ Dĩnh khởi kiện nền tảng phim ngắn Hồng Quả khi nghi ngờ bị xâm phạm hình ảnh qua công cụ AI tạo sinh. Ảnh: 赵丽颖工作室
Ngày 12/11, từ khóa “Triệu Lệ Dĩnh khởi kiện Hồng Quả” nhanh chóng lọt vào top tìm kiếm trên Weibo. Theo dữ liệu công khai từ Qichacha (nền tảng tra cứu thông tin doanh nghiệp Trung Quốc), nữ diễn viên đã khởi kiện Công ty TNHH Công nghệ Thông tin Bắc Kinh Bút Mặc Lưu Hương, đơn vị vận hành nền tảng phim ngắn Hồng Quả, với cáo buộc xâm phạm quyền đối với hình ảnh cá nhân.
Phiên xét xử trực tuyến diễn ra vào ngày 10/11. Tính đến thời điểm hiện tại, tòa án chưa đưa ra phán quyết cuối cùng.
Vụ kiện của Triệu Lệ Dĩnh một lần nữa đặt ra vấn đề đáng quan tâm: Khi công nghệ AI có thể tạo ra những gương mặt giống người thật đến mức khó phân biệt, ai sẽ chịu trách nhiệm nếu hình ảnh của một cá nhân bị sử dụng để sản xuất và kinh doanh nội dung mà không có sự đồng ý của họ?
Triệu Lệ Dĩnh không phải nghệ sĩ duy nhất bị sử dụng hình ảnh trong phim ngắn AI
Ảnh: 赵丽颖工作室
Theo phía Triệu Lệ Dĩnh, một số phim ngắn đăng tải trên nền tảng Hồng Quả đã sử dụng công nghệ hoán đổi khuôn mặt AI (AI deepfake) để ghép gương mặt nữ diễn viên vào các nhân vật trong phim mà không được cô cho phép. Không dừng lại ở nội dung video, một số tác phẩm còn sử dụng hình ảnh được cho là có gương mặt của Triệu Lệ Dĩnh làm ảnh bìa nhằm thu hút người xem.
Điều đáng chú ý là những hình ảnh này không nhất thiết phải được lấy trực tiếp từ ảnh chụp của nữ diễn viên. Công nghệ AI có thể phân tích và tái tạo các đường nét khuôn mặt, sau đó tạo ra một gương mặt mới mang những đặc điểm nhận diện của người thật.
Vì vậy, vấn đề pháp lý đặt ra không chỉ nằm ở việc một nghệ sĩ có bị lấy cắp ảnh hay không, mà còn ở câu hỏi: Nếu AI tạo ra một gương mặt mới nhưng vẫn khiến công chúng nhận ra một người cụ thể, hình ảnh đó có được xem là chân dung được pháp luật bảo vệ?
Phim AI có hình ảnh được cho là lấy từ đường nét gương mặt của Triệu Lệ Dĩnh. Ảnh: Xiaohongshu
Triệu Lệ Dĩnh cũng không phải trường hợp cá biệt. Theo Sohu ghi nhận, hình ảnh của nhiều nghệ sĩ Trung Quốc như Dịch Dương Thiên Tỉ, Đặng Vi, Dương Tử, Tiêu Chiến và Thành Nghị cũng từng xuất hiện trong các phim ngắn ứng dụng AI trên Hồng Quả. Các tác phẩm này bị phản ánh đã sử dụng công nghệ hoán đổi khuôn mặt hoặc tái tạo hình ảnh nghệ sĩ mà chưa có sự đồng ý.
Những tranh cãi tập trung trong khoảng tháng 3 và tháng 4/2026. Nhiều studio quản lý nghệ sĩ đã lần lượt lên tiếng, yêu cầu các nền tảng và đơn vị sản xuất chấm dứt việc sử dụng hình ảnh trái phép, đồng thời bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ.
Trước làn sóng phản đối, vào ngày 6/4/2026, Hồng Quả công bố thông báo về việc tăng cường kiểm duyệt nội dung. Nền tảng cho biết đã rà soát 15.000 tác phẩm và xử lý 670 tác phẩm vi phạm. Thông báo cũng cho biết trong quý 1/2026, nền tảng đã gỡ bỏ tổng cộng 1.718 bộ truyện tranh ngắn có nội dung vi phạm.
Bộ phận chăm sóc khách hàng của Hồng Quả giải thích: “Phim ngắn là một loại hình nội dung mới. Đặc biệt, kể từ khi công nghệ AI được đưa vào sản xuất, việc nhận diện và kiểm tra nguồn gốc tư liệu hình ảnh đã trở nên khó khăn hơn rất nhiều.” Tất nhiên, lời giải thích này không làm giảm bớt những lo ngại về trách nhiệm của các nền tảng khi để hình ảnh cá nhân bị khai thác cho mục đích thương mại.
Phim AI sử dụng gương mặt nghệ sĩ có vi phạm quyền hình ảnh không? Phán quyết phức tạp hơn tưởng tượng
Ảnh: 赵丽颖工作室
Một trong những vấn đề phức tạp nhất của vụ kiện giữa Triệu Lệ Dĩnh và nền tảng phim Hồng Quả là xác định liệu gương mặt do AI tạo ra có được xem là chân dung của một người cụ thể hay không.
Theo nguyên tắc bảo vệ quyền đối với hình ảnh cá nhân trong pháp luật Trung Quốc, chân dung không nhất thiết phải là một bức ảnh chụp trực tiếp. Điều quan trọng là hình ảnh đó có thể nhận diện một cá nhân thông qua những đặc điểm riêng biệt hay không.
Nói cách khác, hình ảnh do AI tạo ra vẫn có thể thuộc phạm vi bảo vệ của quyền chân dung, ngay cả khi không trùng khớp hoàn toàn với diện mạo thật của người đó.
Trong trường hợp của Triệu Lệ Dĩnh, yếu tố cần xem xét là liệu công chúng có thể nhận ra nữ diễn viên thông qua những đặc điểm trên gương mặt nhân vật AI hay không. Các yếu tố như đường nét khuôn mặt, hình dáng mắt, mũi, miệng và tổng thể diện mạo đều có thể được cân nhắc khi đánh giá khả năng nhận diện.
Do đó, việc hình ảnh AI không giống người thật 100% không đồng nghĩa với việc bên tạo ra hoặc sử dụng hình ảnh đó đương nhiên được miễn trách nhiệm. Nếu hình ảnh vẫn mang những đặc điểm đủ để công chúng nhận diện một cá nhân cụ thể, việc sử dụng hình ảnh ấy mà không có sự đồng ý có thể đặt ra vấn đề xâm phạm quyền chân dung.
Tuy nhiên, việc có cấu thành hành vi vi phạm hay không vẫn cần được đánh giá dựa trên chứng cứ và các tình tiết cụ thể của vụ án.
Vụ kiện nền tảng Hồng Quả của Triệu Lệ Dĩnh có thể tạo tiền lệ cho ngành phim AI
“Bắt đầu làm phim bằng công nghệ AI như thế nào?” luôn là câu hỏi của rất nhiều người.
Vụ kiện của Triệu Lệ Dĩnh không chỉ liên quan đến quyền lợi cá nhân của một nghệ sĩ. Nó còn đặt ra những câu hỏi quan trọng về giới hạn sử dụng AI trong ngành công nghiệp giải trí.
Thứ nhất, gương mặt do AI tái tạo có thể được xem là chân dung của người thật và được pháp luật bảo vệ đến đâu? Thứ hai, trách nhiệm thuộc về ai khi hình ảnh nghệ sĩ bị sử dụng trái phép: đơn vị sản xuất nội dung, người đăng tải hay nền tảng phân phối?
Đây đều là những vấn đề cần được làm rõ khi phim ngắn AI ngày càng phát triển và trở thành một phần của thị trường giải trí trực tuyến.
Công nghệ AI mở ra nhiều khả năng mới cho hoạt động sáng tạo, từ xây dựng nhân vật đến sản xuất phim với chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, khả năng tái tạo gương mặt người thật cũng khiến ranh giới giữa sáng tạo và xâm phạm quyền cá nhân trở nên mong manh hơn.
Kết quả vụ kiện của Triệu Lệ Dĩnh vì thế được giới quan sát quan tâm. Phán quyết cuối cùng, khi được công bố, có thể góp phần làm rõ cách pháp luật xử lý những trường hợp sử dụng hình ảnh cá nhân bằng công nghệ AI, đồng thời tạo thêm cơ sở để các nền tảng phim ngắn xây dựng quy trình kiểm duyệt và bảo vệ quyền lợi nghệ sĩ.
HỆ LUỴ CỦA AI TRONG SÁNG TẠO NGHỆ THUẬT:
PHIM AI CỦA THẨM VŨ KHIẾT VÀ TRẦN HẠC NHẤT TẠO RA PHẢN ỨNG TRÁI CHIỀU
KHO LƯU TRỮ GƯƠNG MẶT NGHỆ SĨ AI CỦA NỀN TẢNG IQIYI GÂY TRANH CÃI
XU HƯỚNG PHIM HOA NGỮ: CÔNG NGHỆ AI CÓ THỂ THAY THẾ NGƯỜI THẬT KHÔNG?
Harper’s Bazaar Việt Nam
