Triển lãm Giữa lao xao, thả mình trôi của Lê Minh Khoa

Triển lãm Giữa lao xao, thả mình trôi của NTK Lê Minh Khoa không mở ra bằng một tuyên ngôn thị giác dứt khoát, mà bằng một trạng thái mong manh, chênh vênh, nhưng giàu nội lực. Đó là cảm giác của chuyển động liên tục và buông lơi có chủ ý; của việc đứng giữa thế giới ồn ã mà vẫn tìm được một khoảng lặng để lắng nghe chính mình.

Với 28 tác phẩm hội họa, NTK Lê Minh Khoa mời người xem bước vào một dòng chảy cảm xúc nơi ranh giới giữa cá nhân và phổ quát được làm mờ, giữa động và tĩnh cùng tồn tại trong một nhịp thở chậm.

“Với tôi, vẽ là một dạng thiền. Chỉ khi thật sự chạm đến cảm xúc, những kết nối giữa kỹ thuật, ký ức và cảm xúc mới tự nhiên hình thành, hòa làm một”

Vẽ như một hình thức thiền định của Lê Minh Khoa

Lê Minh Khoa tốt nghiệp sơn dầu Đại học Mỹ thuật TP.HCM, rẽ sang thiết kế ứng dụng và trở thành gương mặt tiêu biểu của thời trang Việt sau đổi mới. Sau hơn hai thập kỷ làm nghề, năm 2016 anh lặng lẽ trở lại hội họa. Giữa lao xao, thả mình trôi là kết quả của hành trình tìm về bền bỉ ấy.

Ở trung tâm của triển lãm là ý niệm vẽ như một hình thức thiền định. Đối với NTK Lê Minh Khoa, hội họa không chỉ là hành vi tạo hình, mà là quá trình kết nối kỹ thuật – ký ức – cảm xúc thành một thể thống nhất.

Mỗi ngày bước vào phòng vẽ, anh mang theo một tâm thế trống rỗng, để thiên nhiên dẫn dắt. Những cảnh sắc tự nhiên không được sao chép trực tiếp, mà được thẩm thấu, lắng đọng trong ký ức, rồi chuyển hóa thành màu sắc và nhịp điệu.

Quá trình “nhìn rất lâu” ấy cho phép cảm xúc tự tìm đường đi của nó, để khi cọ chạm toan, bản năng và sự vận động lên tiếng trước lý trí. Trong trạng thái đó, việc vẽ trở thành một hành động gần như thiêng liêng, nơi người nghệ sĩ vừa hiện diện trọn vẹn, vừa tan vào dòng chảy sáng tạo.

Chính vì vậy, các tác phẩm trong triển lãm Giữa lao xao, thả mình trôi của Lê Minh Khoa không đòi hỏi người xem phải “hiểu” ngay lập tức. Anh tránh đi tìm sự đồng cảm tức thời, ngược lại mong muốn người xem bước vào không gian trưng bày với một tâm thế rỗng, tạm gác lại những ồn ào, kỳ vọng, phán đoán. Khi rời đi, điều anh hy vọng còn đọng lại không phải là một thông điệp cụ thể, mà là một khoảng lặng riêng tư: nơi mỗi cá nhân có thể cảm nhận sự tích cực, nhẹ nhõm, và đối thoại thầm lặng với chính mình. Triển lãm, theo cách đó, trở thành một vùng đệm tinh thần giữa đời sống đô thị dồn dập.

“28 tác phẩm là hành trình tìm bản ngã, nơi cảm xúc, màu sắc và kỹ thuật hòa quyện, mời người xem bước vào với tâm thế rỗng để mang theo một khoảng lặng tích cực khi rời đi”

Về mặt chất liệu, Lê Minh Khoa lựa chọn acrylic như một phương tiện trung thành để diễn đạt trạng thái cảm xúc. Bản màu trong veo, độ tươi và khả năng phản ứng nhanh của acrylic cho phép anh bắt kịp những rung động tinh tế nhất.

Cảm giác “lao xao” được tạo nên bằng kỹ thuật chồng lớp (layering), nơi các đường cọ đan xen như nhánh cỏ, như tia sáng xuyên qua kẽ lá. Những mảng màu lớn, phẳng hoặc khoảng trống được tiết chế có chủ đích để cân bằng sự phức tạp của chi tiết, tạo nên một cuộc đối thoại giữa hỗn loạn và trật tự, giữa động và tĩnh.

Trong khi đó, trạng thái “thả mình trôi” hiện diện qua những vệt màu loang tự nhiên, nơi nước và màu tự do dẫn dắt, thay vì bị ép buộc vào khuôn mẫu định sẵn. Sự buông bỏ ở đây không đồng nghĩa với vô định, mà là niềm tin vào nhịp điệu tự nhiên của vật chất và cảm xúc.

Anh tâm sự:

“Acrylic là chất liệu phản ánh đúng trạng thái cảm xúc nhờ bảng màu trong trẻo và độ tươi sáng. Hiệu ứng “lao xao” được tạo nên từ kỹ thuật chồng lớp với các nét cọ đan xen như cỏ cây, ánh sáng, cân bằng bằng những mảng màu phẳng và khoảng trống để đối thoại giữa động và tĩnh. Cảm giác “thả mình trôi” đến từ các vệt màu loang tự nhiên, để nước và màu tự dẫn dắt”

Thời trang và hội họa dường như song hành trong Lê Minh Khoa

Mỗi bức tranh đều bắt nguồn từ một khoảnh khắc cá nhân, nhưng không dừng lại ở tự sự. Những câu chuyện riêng được Lê Minh Khoa trừu tượng hóa, mở ra không gian để người xem soi chiếu chính mình. Ranh giới giữa cái “tôi” và “chúng ta” được làm mềm bằng màu sắc, những bản màu anh xem như món quà mà vũ trụ ban tặng qua thiên nhiên. Tác phẩm trở thành một tấm gương cảm xúc, nơi người xem không chỉ nhìn thấy thế giới của nghệ sĩ, mà còn bắt gặp những rung động quen thuộc của chính mình.

Đông đảo bạn bè đến chúc mừng triển lãm của NTK Lê Minh Khoa

Là người thực hành song song hội họa và thời trang, Lê Minh Khoa nhìn hai lĩnh vực này như hai ngôn ngữ khác nhau của cùng một tư duy sáng tạo.

Trong thời trang, anh khám phá màu sắc thông qua chất liệu, cấu trúc và sự chuyển động của vải trên cơ thể. Trong hội họa, những trải nghiệm đó được chuyển hóa thành nét vẽ và lớp màu. Các vệt cọ trong triển lãm Giữa lao xao, thả mình trôi gợi liên tưởng đến sợi chỉ, những mảng màu xếp lớp như nếp gấp vải. Cách phối màu mang tinh thần của việc phối chất liệu trên một bộ trang phục.

Cả hai đều xoay quanh cấu trúc, bề mặt và nhịp điệu thị giác, nơi chuyển động được cảm nhận dù hình hài đứng yên.

Nhà nghiên cứu Văn hóa Ngô Kim Khôi và KTS Naomi Thủy Nguyễn là người bạn thân thiết của Lê Minh Khoa

Nếu trong thời trang, cơ thể là điểm tựa để thiết kế “sống”, thì trong hội họa của Lê Minh Khoa, ánh sáng và sự rung động trước thiên nhiên giữ vai trò tương tự. Các sắc độ trung tính, lớp màu chồng lên nhau tạo chiều sâu, để khi người xem di chuyển, ánh sáng tương tác với bề mặt tranh, khiến tác phẩm như đang vận động. Thời gian hiện diện không chỉ trong hình ảnh, mà trong chính quá trình sáng tác: sự kiên nhẫn chờ lớp màu khô, rồi tiếp tục chồng lớp, một nhịp sống chậm, đối lập với tốc độ ngoài kia.

Vợ chồng NTK Lê Minh Khoa và người mẫu Hoàng Mến bên các đồng nghiệp

Anh giãi bày:

“Nếu thời trang lấy cơ thể làm điểm tựa, thì hội họa của tôi dựa vào ánh sáng và rung động từ thiên nhiên. Các lớp màu trung tính chồng lên nhau tạo chiều sâu, để khi người xem di chuyển, ánh sáng khiến bức tranh như đang chuyển động. Thời gian và sự kiên nhẫn, chờ màu khô để tiếp tục chồng lớp, chính là nhịp sống của tác phẩm”

Sau triển lãm cá nhân đầu tay Giữa lao xao, thả mình trôi, Lê Minh Khoa không xem mình đang ở một điểm dừng, mà là một điểm giao thoa. Triển lãm mang lại cho anh sự tự tin để thả lỏng, cả trong hội họa lẫn thời trang. Ở thời điểm này, việc định danh là họa sĩ hay nhà thiết kế trở nên thứ yếu, không quá cần thiết. Điều quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa những cảm xúc và ý tưởng trong tiềm thức thành tác phẩm hữu hình để dòng chảy sáng tạo tiếp tục, giữa lao xao của đời sống và trong sự thả trôi đầy tỉnh thức.