Phẩm trà ủ sen của Tây An trà quán, nơi thưởng trà tao nhã bên hồ Tây Hà Nội
Ngày đông cằn cỗi, nắng hanh yêu ớt, con đường Hồ Tây trở nên vắng vẻ hơn thường nhật. Tây An trà quán nằm lặng một góc nhỏ trên đường Quảng Khánh, không náo nhiệt và chẳng quá nổi bật, là một sự tồn tại an yên. Đây cũng là chốn dừng cho những bước chân mỏi, một miền hồi ức về tinh hoa Hà Nội xưa.
Không gian Tây An trà quán.
Chọn vị trí bên cạnh khung cửa sổ kính, cái mênh mang của hồ nước tràn vào đôi mắt. Hơi lạnh ngày cuối đông khiến con người ta dễ uể oải và ngái ngủ nhưng cũng dễ say sưa trong không gian trà quán tĩnh lặng. Chị Quỳnh, một trong ba chủ quán của Tây An, đặt bộ trà cụ lên bàn, tuần tự pha một ấm trà thơm lúc tươi và hương thơm lan tỏa khắp không gian.
Là sen khô được chị Liên và chị Thu đặt vào bát đồng, thao tác thuần thục châm nước cho bát hương diệp lục nhẹ nhàng vương vấn. Khói bốc lên chén trà len lỏi cùng hương thơm tràn nhà, câu chuyện truyền nghề ủ trà dệt hương sen bắt đầu từ đây.
Những con người nặng lòng với trà sen Hồ Tây
Chị Trần Thị Liên dùng sen bách diệp Hồ Tây để ướp trà.
Từng nói với mẹ 50 tuổi mới quay về làm trà sen, nhưng cái duyên sen khởi phát sớm hơn chị Liên dự tính. Trong một khoảng thời gian dài khi đại dịch Covid-19 vây hãm, công việc chững lại, chị đã nghĩ về những tháng ngày tuổi thơ lớn lên ở đất Quảng An này.
Cô gái nhỏ rong ruổi khắp các đầm sen, hương sen từ ấy len lỏi vào từng mảnh ký ức gắn bó với chị, giống như cái tên mẹ đã đặt cho cô con gái út của mình.Với mong muốn duy trì truyền thống từ đời xưa và cũng muốn sen được lan toả nhiều hơn đến mọi người, chị liên nảy ra ý tưởng mở trà quán.
Chị Trần Thuý Quỳnh pha trà từ phẩm trà sen bách diệp.
Thật may mắn, hai người chị của mình – chị Quỳnh và chị Thu – như thể có cùng một mạch nguồn hương sen gắn kết. Họ cùng quay về đồng lòng kế nghiệp, cùng lưu truyền trà sen Hồ Tây thông qua sự hiện diện của Tây An trà quán.
Hiểu về quy trình làm trà mới biết được để thưởng sen cần bao nhiêu công sức và tâm lòng của người nghệ nhân. Trong lời nói về trà sen của các chị, rõ ràng hiện hữu một tình yêu gắn bó với bà, với mẹ, với những người phụ nữ trân quý nghề làm trà sen.
Từng bông sen được chị Nguyễn Minh Thu nâng niu như di sản.
Chậm chậm rót một chén trà, tiếng nước phiêu diêu như tiếng mái chèo buổi sớm, chị Quỳnh nhớ về những ngày ngồi thuyền ra đầm sen cùng mẹ. Canh năm sắc trời mới hửng sáng, bà đã đi thuyền ra giữa đầm chọn sen. Bông sen nở vào thời khắc ấy không quá sớm cũng chẳng quá muộn, lại như những chiếc túi tự nhiên lưu trữ dưỡng khí và hương thơm của đất trời.
Người nghệ nhân làm trà nhất định phải khéo léo và kiên nhẫn, tránh xa những mùi hương nồng đậm từ nước hoa, như thể người tu hành tránh xa thế tục. Âu cũng là để đặt tâm huyết hoàn toàn vào hương sen.
Cánh sen và gạo sen dệt hương cho phẩm trà.
Nặng lòng và tỉ mỉ cũng được coi là đức tính của mỗi nghệ nhân trà. Bởi nếu không có cái tính tỉ mỉ đến mức cố chấp ấy, thì chẳng ai có thể lặp đi lặp lại các bước công đoạn ủ gạo sen với trà và sấy trà sau mỗi lần ư hương. Có lẽ vì vậy công đoạn này càng được xem là ẩn chứa những gì tinh tuý nhất trong nghề làm trà sen.
Nghe kể chuyện ủ trà chẳng khác nào đọc những dòng văn Thạch Lam viết về cốm, vị phở xưa qua ngòi bút của Vũ Bằng hay như cụ Kép ướp những viên kẹo mạch nha dưới gốc lan trong Hương Cuội của Nguyễn Tuân.
Hoa sen trăm cánh gửi khát vọng của bách gia, trăm họ
Văn hóa bao hàm sự lưu truyền, tinh kết nối và cả những khát vọng phát triển. Ở Tây An trà quán, chị Liên, chị Quỳnh và chị Thu luôn cố gắng cân bằng tất cả những yếu tố ấy trong một bình trà.
Một trà quán không đơn thuần chỉ để gìn giữ tinh hoa lâu đời, các chị mong muốn dệt nhiều hơn những mối lương duyên giữa những tâm hồn cùng hướng về ngón nghề truyền thống đang dần mai một. Ví như đồ trà cụ từ thiết kế đơn giản cho đến phức tạp, các chị đều cố gắng hạn chế du nhập từ nước ngoài mà kết nối tới những người bạn làm chế tác lâu năm.
Ở Tây An trà quán ưu tiên dùng sản phẩm thuần Việt. Lúc này, thứ mà ấp ủ trong trăm cánh sen bách diệp không chỉ có hương sen Hồ Tây, mà bao hàm cả những đau đáu bảo tồn di sản của trăm ngàn người con làng nghề Việt.
Tiếng lành đồn xa, hương thơm vương mãi, chẳng một chén dịch truyền thông rầm rộ nào, các chị vẫn hy vọng những vị khách hữu duyên vẫn sẽ tìm đến Tây An trà quán thông qua những lời truyền miệng. Giống như bài đồng dao xưa cũ được hết lớp thế hệ này đến lớp thế hệ khác truyền đọc, hoặc đơn giản chỉ là con người ta thường hay lưu giữ một dạng ký ức mang tên mùi hương để nhớ về.
Những người chủ tận tâm của Tây An trà quán đã dày công nghiên cứu, tìm tòi những vị trà nhẹ nhàng, đặc biệt là san tuyết cổ thụ, không quá đậm cũng không quá đắng. Và có lẽ vì thế, chén trà ướp Hồng sen mới có thể tiếp cận đến nhiều người hơn dù ở bất kỳ lứa tuổi nào.
Chén trà ở Tây An trà quán cho mỗi người thưởng thức một hương vị khác nhau. Nhấp một ngụm trà, có người sẽ cảm nhận hương mùa hạ phảng hương sen hoà lẫn vị bùn ở hồ Đầm Trị xưa. Có người lại ngửi ra cái vị ngai ngái của đất trời sau cơn mưa rào. Trà ủ sen cũng như nét văn hoá Việt, trải qua nhiều thăng trầm lịch sử. Chẳng biết rõ nghề ủ trà sen bắt nguồn từ triều đại nào, từ ngày vùng đất này có tên gọi Đại La hay nay đã là thủ đô Hà Nội?
Những ngày xưa cũ, trải qua bao bãi bể nương dâu, đâu phải ai cũng có thể ung dung, nhàn tản mà thưởng thức một ấm trà sen Hồ Tây. Thế nhưng, thật may mắn, ngón nghề ủ sen vẫn tồn tại giống như truyền kỳ, nâng đỡ dòng chảy di sản đất Thăng Long. Những người con của Hà Nội vẫn ngày ngày vun đắp cho mạch nguồn văn hoá thiêng liêng ấy, để những gì được gọi là quốc hồn, quốc tuý không bao giờ bị mai một.
“Người chẳng phải là bậc quân tử yêu sen sao?
Ta có giống lạ trong tay áo này.
Chẳng như đào lê thô kệch, chẳng như trúc mai cằn cỗi
Không bì cùng câu kỳ tử chốn tăng môn, không so với mẫu đơn nơi đất Lạc.
Rào cúc Đào Lệnh sao ví được, lan vườn Linh Quân khó sánh thay”
– Trích Ngọc Tỉnh Liên Phú của Mạc Đĩnh –
Harper’s Bazaar Việt Nam
