Gia tộc nhà họ Vinh trong phim Ngọc Minh Trà Cốt
Hiệu quả phát sóng ngoài mong đợi của phim Ngọc Minh Trà Cốt góp phần chứng minh cho sức hút chưa bao giờ hạ nhiệt của phim cổ trang Trung Quốc đề tài gia đấu, trạch đấu (tranh đấu trong gia đình). Các bộ phim tiêu biểu cho dòng phim này phải kể đến Minh Lan Truyện, Tinh Hán Xán Lạn, Mặc Vũ Vân Gian hay gần đây là Khi Chim Nhạn Trở Về, Cửu Trùng Tử.
Trong khi bám sát trọng tâm “trạch đấu”, những bộ phim kể trên đã xử lý nội dung một cách khác biệt, đồng thời lựa chọn phù hợp các yếu tố như xuyên không, quan hệ quân thần, huyền nghi, báo thù, thương chiến, và kể cả hài hước để phối hợp với phong cách mỹ học của tác phẩm, tạo nên những nét đặc sắc riêng. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp thể loại trạch đấu trong những năm gần đây luôn mang đến cho khán giả cảm giác mới mẻ.
Dòng phim gia đấu, trạch đấu là gì?
Ảnh: Phim Ngọc Minh Trà Cốt
Gia đấu hay trạch đấu là tên gọi của dòng phim Trung Quốc chuyên về chủ đề đấu đá nội trong một gia tộc. Mặc dù lấy bối cảnh một gia tộc nhưng vì gia tộc quá đồ sộ nên thực chất các mối quan hệ phức tạp, nhập nhằng như một xã hội thu nhỏ.
Đặc biệt, phim gia đấu thường đặt những vấn đề như quyền lực, tình yêu, sinh tồn và danh dự vào vô số tình huống cực đoan. Điều này cho phép khán giả trải nghiệm cảm giác kịch tính một cách an toàn thông qua phim ảnh, đồng thời phần nào giúp giải quyết mang tính biểu tượng không ít những bức xúc, lo âu trong thực tế.
Trần Đô Linh vai Trang Hàn Nhạn trong Khi Chim Nhạn Trở Về
Ban đầu, thể loại phim trạch đấu có vẻ chỉ tập trung kể về những chuyện hậu trạch của các gia tộc thời cổ. Tuy nhiên, kể từ Minh Lan Truyện, phim trạch đấu đã không ngừng hướng tới sự phát triển song song giữa “trạch đấu” và “quyền mưu”. Một tuyến tập trung vào gia đình của nam nữ chính, triển khai các mâu thuẫn trạch đấu, thường tập trung ở nửa đầu tác phẩm, thu hút khán giả thông qua việc tạo ra xung đột và những tình huống bất ngờ.
Tuyến còn lại xoay quanh sự nghiệp của nam nữ chính, triển khai các mưu đồ quyền lực, được giấu kín và gieo mầm từ đầu phim, rồi dần dần lộ diện khi cốt truyện phát triển sâu hơn. Hai tuyến “trạch đấu” và “quyền mưu” song hành và đan xen nhau, đến phần kết thúc cùng đẩy kịch tính của phim lên cao trào.
Tiếng nói của nữ quyền được thể hiện mạnh mẽ hơn bao giờ hết
Ôn Tranh Vanh vai phu nhân Tích Văn trong Khi Chim Nhạn Trở Về
Trong Ngọc Minh Trà Cốt hay Khi Chim Nhạn Trở Về, những người phụ nữ thường là nhân vật trung tâm nắm quyền lực lớn nhất của gia tộc. Không chỉ quanh quẩn trong hậu viện, họ còn góp sức xây dựng sinh kế của gia tộc qua việc kinh doanh trên thương trường khốc liệt, thậm chí là có tiếng nói trên chính trường.
Tại sao phụ nữ trong phim trạch đấu thường được gắn với thiết lập mưu trí trên thương trường? Trước hết, càng trong bối cảnh kinh tế hiện đại đi xuống, con người càng có xu hướng đem nhu cầu về tiền bạc phóng chiếu lên phim cổ trang. Dùng tư duy của phụ nữ hiện đại mà nói, tình yêu không có tiền bạc sẽ như cát bay, vì vậy, thứ mà những nhân vật này coi trọng chính là sự nghiệp.
Triệu Lệ Dĩnh vai Thịnh Minh Lan trong phim Minh Lan Truyện
Thứ hai, hoạt động kinh thương trong phim cổ trang thực chất có tính linh hoạt rất cao. Nếu muốn xây dựng câu chuyện giàu kịch tính, sau khi đề tài cung đấu bị hạn chế, thì đề tài trạch đấu mới thực sự trở nên dày đặc. Các nhận vật trong phim không phải lúc nào cũng tranh giành tình thương của cha, của chồng, mà gia nghiệp, tài sản gia tộc mới là đích đến cuối cùng.
Cổ Lực Na Trát vai Vinh Thiện Bảo trong Ngọc Minh Trà Cốt.
Trong nhà ắt phải có một số cửa hàng lớn nhỏ, phòng khi thất bại trong trạch đấu bị đẩy ra khỏi nhà, cũng cần có một kỹ năng để tự nuôi sống bản thân. Tự mình mở một cửa hàng chắc chắn có phẩm giá hơn so với đi làm công việc lặt vặt trong các gia đình giàu có khác.
Chính vì vậy, phim trạch đấu đã nỗ lực nâng cấp và đổi mới tư tưởng tác phẩm, cố gắng giải phóng “trạch đấu” khỏi những tranh chấp giới hạn trong hậu viện. Thể loại này hướng tầm nhìn giải phóng sự bóc lột và áp bức mà phụ nữ phải chịu đựng trong xã hội phong kiến phụ quyền.
Môi trường khép kín của trạch viện, gia tộc trong phim mô phỏng xã hội phong kiến
Phóng đại những đấu tranh tâm lý
Ảnh: Phim Ngọc Minh Trà Cốt
Những quy tắc thắng thua tuy tàn khốc nhưng lại được dòng phim này truyền tải qua khái niệm đơn giản và trực tiếp như tranh sủng, thăng tiến, sụp đổ. Phim ảnh khiến những điều này dễ hiểu và trực quan hơn so với sự cạnh tranh mơ hồ trong thế giới thực.
Các nhân vật trong phim sử dụng mưu lược, nghệ thuật ngôn từ, đấu tranh tâm lý để phá vỡ thế cờ, đáp ứng được khao khát của khán giả về việc dùng trí tuệ áp đảo đối thủ. Trong thực tế, chúng ta thường bị ràng buộc bởi vô vàn quy tắc và đôi khi không có khả năng phản kháng.
Thông qua góc nhìn của nhân vật, khán giả trải nghiệm cảm giác “chuyển mây dời sóng” trong một cấu trúc quyền lực hư cấu. Chính vì vậy khi xem phim, một loại xúc cảm thay thế cho thực tại từ đây phát sinh và trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Cực đoan hoá những tình cảm trong thực tế
Ảnh: Phim Khi Chim Nhạn Trở Về
Những mâu thuẫn tình cảm trong thực tế được phóng đại thông qua sự việc liên hôn gia tộc, tranh chấp tài sản của con cả, con thứ, vợ cả, vợ lẽ. Sự trung thành hoặc phản bội của những người hầu hay đồng minh đáp ứng nhu cầu về những “mối quan hệ thuần khiết” hoặc nhu cầu rèn luyện tâm lý “nhận biết lòng người” của người xem trong thế giới thực.
Khán giả giải tỏa những cảm xúc bị dồn nén thông qua những xung đột kịch tính mạnh mẽ như “đau khổ trong tình yêu”, “hắc hoá”, “trả thù”. Khi nhân vật chính đạt được kết cục có quyền lực tối cao, điều này thường bù đắp cho những thiếu hụt tình cảm hoặc cảm giác thua thiệt của một bộ phận người xem trong thực tế.
Mạnh Tử Nghĩa vai Đậu Chiêu phim Cửu Trùng Tử
Suy cho cùng, lý do cốt lõi khiến phim trạch đấu có thể tiếp tục thu hút khán giả là chúng chạm đúng vào những nhu cầu tâm lý phổ biến của con người. Đặc biệt, trong xã hội hiện đại đầy áp lực và lo âu, thể loại phim này cung cấp một lối thoát cảm xúc độc đáo và sự thỏa mãn mang tính thay thế cho người xem.
NHỮNG BỘ PHIM ĐỀ TÀI TRẠCH ĐẤU NỔI BẬT:
NGỌC MINH TRÀ CỐT: CỔ LỰC NA TRÁT SÁNH ĐÔI CÙNG “CHỒNG NHẶT” HẦU MINH HẠO
TRANG HÀN NHẠN, TIẾNG NÓI NỮ QUYỀN TRONG KHI CHIM NHẠN TRỞ VỀ (QUÝ NỮ)
BÙNG NỔ VƯỢT XA KÌ VỌNG, MẶC VŨ VÂN GIAN QUAY NGOẠI TRUYỆN
Harper’s Bazaar Việt Nam
