Triển lãm EM 25 của Phan Anh Thư

Chân dung họa sĩ Phan Anh Thư trước thềm triển lãm EM 25

Triển lãm EM 25 là bức chân dung về những cuộc đời xung quanh Phan Anh Thư

Ba năm trước, Phan Anh Thư xuất hiện trong đời sống nghệ thuật với triển lãm thiện nguyện mang tên EM được hình thành từ 80 bức trực hoạ rong ruổi khắp dải đất hình chữ S. Khi ấy, EM là tiếng nói trong trẻo của một cô gái đôi mươi yêu vẽ, yêu những câu chuyện đời thường, và chọn hội hoạ như cách lưu giữ vẻ đẹp mộc mạc của con người, cảnh vật. EM cũng là vì “em”, những đứa trẻ vùng cao, những ước mơ còn chưa kịp gọi tên.

Ba năm sau, Phan Anh Thư trở lại với EM 25 – triển lãm cá nhân đầu tiên trong sự nghiệp, như một lời tự sự chín muồi hơn, vững vàng hơn. Em ở tuổi 25 không còn là bước chân tập tễnh của một người mới bắt đầu, mà là dấu mốc của sự tự tin, chính chắn, của một hoạ sĩ đã đủ dũng khí nhìn lại hành trình trưởng thành của chính mình.

Triển lãm EM 25 vừa là lời tri ân những “người thầy” mà Phan Anh Thư gặp trên đường đời, vừa như một lễ “tốt nghiệp” sau bốn năm khổ luyện nghiêm túc với chất liệu màu nước.

Triển lãm EM 25 quy tụ khoảng 25 bức chân dung màu nước, tượng trưng cho 25 cá thể, 25 cuộc đời, 25 mảnh ghép cảm hứng đã song hành và nuôi dưỡng hành trình nghệ thuật của Phan Anh Thư. Dù vẽ bất kỳ ai, trong mỗi gương mặt ấy vẫn thấp thoáng bóng dáng của chính Thư: một người không ngừng học hỏi, không ngừng hoài nghi, và không ngừng yêu thương.

Song song với đó, Thư còn giới thiệu 5 tác phẩm nằm ngoài phạm vi trưng bày chính thức, với 100% doanh thu dành cho quỹ xây trường thuộc dự án EM do cô sáng lập từ tháng 7/2023 – như một mạch nối lặng lẽ nhưng bền bỉ giữa nghệ thuật và trách nhiệm xã hội.

Theo đuổi hội hoạ một cách nghiêm túc trong bốn năm qua, Phan Anh Thư nhìn nghệ thuật như một hành trình nhiều tầng bậc. Với cô, hội hoạ không chỉ dừng ở việc vẽ cho giống, hay vẽ cho có hồn, mà còn là vẽ để mở ra những lớp triết lý ẩn sâu trong trải nghiệm sống. Thư tin rằng, chỉ khi thực sự sống cùng đối tượng, dù là con người, phong cảnh hay một quả cam đặt trước mắt, người hoạ sĩ mới có thể vẽ bằng cảm xúc chân thật. Chính vì vậy, trải nghiệm tự thân và rung động cá nhân luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong thực hành nghệ thuật của cô.

Phan Anh Thư yêu chất liệu màu nước mềm mại mà bền bỉ

Chất liệu màu nước khó kiểm soát, đòi hỏi sự tiết chế và chấp nhận tính ngẫu nhiên – trở thành lựa chọn gắn bó lâu dài của Phan Anh Thư không phải ngẫu nhiên. Màu nước là chất liệu đầu tiên cô chọn đối diện, cũng là nỗi sợ lớn nhất khi mới bước vào hội hoạ. Nhưng chính sự mong manh, nhẹ nhàng mà nội lực ấy lại phản chiếu đúng tinh thần sống mà Thư theo đuổi: mềm mại nhưng không yếu đuối, lặng lẽ mà bền bỉ.

Với Phan Anh Thư, vẽ màu nước giống như một dạng thiền định, nơi việc kiểm soát độ ẩm giấy, cọ và màu song hành cùng sự tĩnh lặng của tâm trí. Khi đã làm chủ chất liệu, việc vẽ và việc thở trở thành một. Cô chia sẻ:

“Màu nước là một trong những chất liệu khó tiếp cận nhất của hội hoạ. Khi vẽ màu nước, hoạ sĩ gần như không thể dự đoán trọn vẹn kết quả cuối cùng, cũng không thể sửa hay lặp lại một cách nguyên vẹn. Chính sự bất định ấy buộc người vẽ phải hiện diện trọn vẹn trong từng khoảnh khắc. Với Thư, vẽ màu nước giống như một hình thức thiền định: vừa kiểm soát độ khô của giấy, độ ẩm của cọ, độ đậm nhạt của màu, vừa giữ cho tâm trí đủ tĩnh lặng để lắng nghe chất liệu dẫn dắt. Thời gian đầu, Thư từng cảm thấy áp lực trước những giới hạn và sai số của màu nước. Nhưng khi dần làm chủ được chất liệu, việc vẽ và việc thở hoà làm một, diễn ra tự nhiên và liền mạch.
Thực tế, màu nước là chất liệu đầu tiên Thư chọn để rèn luyện, đơn giản vì đó là điều Thư sợ nhất. Thư tin vào việc đối diện và vượt qua nỗi sợ như một cách thử thách bản thân. Sau thời gian dài khổ luyện, Thư nhận ra màu nước lại phù hợp với mình một cách kỳ lạ: vẻ ngoài mong manh, nhẹ nhàng nhưng ẩn chứa nội lực mạnh mẽ, cũng chính là những giá trị Thư hướng tới khi xây dựng con người mình. Hơn hết, Thư không xem chất liệu là thước đo giá trị sáng tạo; điều quan trọng nhất vẫn là điều người nghệ sĩ muốn truyền tải, và chất liệu nào có thể giúp câu chuyện ấy được cất lên trọn vẹn nhất”

Lễ trưởng thành của một hành trình hội họa bắt đầu từ những rung cảm

Trong sáng tác, Phan Anh Thư vẫn ưu tiên lắng nghe những rung cảm cá nhân. Nhưng càng đi nhiều, gặp gỡ nhiều, những trăn trở về thời cuộc và nhân sinh dần len vào tranh. Cô “vay mượn” hình bóng của những thân phận, cảnh vật để gửi gắm suy tư không cần gọi tên, mở ra không gian để người xem tự chạm tới những cảm xúc vượt ra ngoài lớp màu trên mặt giấy.

Sự đồng ý của các nhân vật được vẽ, với Thư, không chỉ là một nguyên tắc đạo đức, mà còn là sự khởi đầu cho một mối kết nối sâu sắc. Mỗi gương mặt cô chọn ghi nhớ đều khiến cô rung động theo một cách rất riêng – từ ánh mắt, nụ cười, cho tới những nỗi buồn âm thầm. Trong những khoảnh khắc ấy, Thư thu gom cho mình những bài học nhỏ, những lời dẫn đường vô hình giúp cô vững tin hơn trên con đường đã chọn.

Chia sẻ về triển lãm EM 25, Phan Anh Thư cho biết:

“Thư xem EM 25 như một điểm khởi đầu cho hành trình chính thức trở thành hoạ sĩ thực thụ của Phan Anh Thư, nơi phô diễn kỹ thuật và thể hiện tư duy sáng tạo độc lập của mình.
Sau EM 25, Thư mong vẫn với tâm hồn thênh thang như thế, Thư sẽ có nhiều hơn những triết lý nhân sinh mà bản thân khắc khoải muốn giãi bày qua nét cọ. Tiêu biểu như hai bức gần nhất Thư vẽ cho sự kiện lần này – Đa diện và Tứ Thư ngũ kinh – Thư đã bắt đầu buông bỏ sự lệ thuộc vào thực tế, mà dám tưởng tượng nhiều hơn, gửi gắm nhiều hơn, thay vì chỉ là những cảm xúc và con người đơn thuần”

Xem EM 25 như một cột mốc, Phan Anh Thư không coi triển lãm này là thành tựu, mà là điểm khởi đầu. Sau triển lãm, cô mong mình vẫn giữ được tâm hồn thênh thang, nhưng dám bước xa hơn trong tư duy sáng tạo, dám buông bỏ sự lệ thuộc vào thực tại để tưởng tượng nhiều hơn, triết luận nhiều hơn, như những gì đã manh nha trong các tác phẩm mới nhất. Màu nước vẫn sẽ là người bạn đồng hành, nhưng không phải là giới hạn. Bởi với Phan Anh Thư, hành trình nghệ thuật, cũng như hành trình làm người, luôn cần đủ can đảm để không tự đóng khung chính mình.