Làm phim bằng công nghệ AI, dễ hay khó?

“Bắt đầu làm phim bằng công nghệ AI như thế nào?” luôn là câu hỏi của rất nhiều người.

Thời đại số hiện nay đã thu hẹp ranh giới giữa điện ảnh chuyên nghiệp và nghiệp dư, bởi bất kỳ ai cũng có thể trở thành đạo diễn cho bộ phim mình muốn kể.

Bất kỳ ai cũng có thể trở thành đạo diễn nhờ công nghệ làm phim bằng AI

Có một thời, chỉ cần nhắc đến điện ảnh, người ta lập tức hình dung những trường quay khổng lồ, dàn đèn rực sáng, những chiếc máy quay nặng trĩu lăn trên đường ray và cả một ê-kíp tất bật phía sau ống kính. Đi theo thành quả của mỗi bộ phim là ngân sách lớn, lịch sản xuất dày đặc cùng sự phối hợp nhịp nhàng của hàng chục, thậm chí hàng trăm con người. Ý tưởng, dù táo bạo đến đâu, vẫn phải chờ điều kiện vật chất cho phép mới có cơ hội hóa hiện thực. Điện ảnh khi ấy là một lãnh địa đòi hỏi nguồn lực, thời gian và cấu trúc sản xuất phức tạp.

Hậu trường phim All Quiet on the Western Front (2022). Nguồn: Netflix

Thế nhưng, chỉ trong vài năm trở lại đây, AI (trí tuệ nhân tạo) đã tạo nên làn sóng mới, thầm lặng nhưng đủ sức thay đổi luật chơi. Quy trình từng kéo dài hàng tháng, tiêu tốn cả ê-kíp, nay có thể thu gọn vào góc bàn làm việc. Một chiếc laptop, kết nối internet và vài công cụ phù hợp bỗng trở thành “trường quay” tại gia hoàn chỉnh. Khoảng cách giữa ý tưởng và thành phẩm chưa bao giờ ngắn đến thế.

Từ câu chuyện ý tưởng đến bộ phim thành hình

Điện ảnh bước vào giai đoạn cá nhân hóa rõ rệt. Một người duy nhất có thể đồng thời đảm nhận vai trò biên kịch, đạo diễn, quay phim lẫn dựng phim. Bạn chỉ cần biết diễn đạt điều mình hình dung: ánh sáng ra sao, ống kính thế nào, cảm xúc ở mức độ nào một cách rõ ràng và mạch lạc. Phần còn lại để hệ thống “lo”.

Một bộ phim AI cơ bản được hình thành qua bốn chặng: viết kịch bản, xây dựng hình ảnh, tạo cảnh quay chuyển động và hoàn thiện bằng âm thanh.

Quy trình làm phim tại nhà vì thế bắt đầu từ chính cốt lõi của điện ảnh: câu chuyện. Một ý tưởng ngắn có thể nhanh chóng được phát triển thành kịch bản hoàn chỉnh nhờ sự hỗ trợ của các công cụ ngôn ngữ như ChatGPT, Claude hay Gemini. Những nền tảng này giúp chúng ta phác thảo cấu trúc ba hồi, gợi ý lời thoại, đề xuất nhịp dựng, giống như một biên tập viên luôn sẵn sàng đối thoại. Nếu trước đây người viết có thể mất hàng giờ trước những trang giấy trắng, thì nay chỉ sau vài phút đã có bản nháp đầu tiên để chỉnh sửa.

Kịch bản đã có trong tay, bước tới giai đoạn tiền kỳ truyền thống được thay thế bằng việc tạo hình ảnh và storyboard bằng AI đồ họa. Những công cụ như Nano Banana Pro, Midjourney hay Leonardo có thể dựng nên chân dung nhân vật, trang phục, bối cảnh và bảng màu tổng thể chỉ từ vài câu mô tả. Ánh sáng điện ảnh, góc máy thời trang hay không khí viễn tưởng đều có thể tái hiện với độ thuyết phục sẽ khiến nhiều người bất ngờ. Từ những khung hình tĩnh ấy, phong cách thị giác của bộ phim dần được định hình, giống như một moodboard phiên bản số hóa.

Ảnh: Cộng đồng Higgsfield

Bước chuyển từ ảnh tĩnh sang chuyển động cũng không còn phụ thuộc vào máy quay hay trường quay thực tế. Các công cụ AI tạo video như Runway, Sora hay Kling, mỗi dòng mô tả giờ đây có thể “dịch” trực tiếp thành cảnh quay hoàn chỉnh như điện ảnh. Thay vì phải ghi hình ngoài trường quay thực, người làm phim xây dựng tác phẩm bằng cách ghép nối từng khoảnh khắc được tạo sinh.

Với công nghệ AI, nhân vật cũng không còn là bài toán casting phức tạp. Gương mặt có thể tạo bằng công nghệ hình ảnh, dựa trên hình ảnh tham chiếu để định hình diện mạo nhân vật. Sau đó “thổi hồn” bằng các nền tảng avatar động như HeyGen, D-ID hay MetaHuman để “diễn viên” cử động, biểu cảm và nói chuyện. Giọng nói được tổng hợp tự nhiên đến mức khó phân biệt thật hay giả. Một đoạn độc thoại từng cần phòng thu, micro và kỹ thuật viên nay chỉ cần vài dòng văn bản.

Khi đã có đủ chất liệu hình ảnh và âm thanh, khâu hậu kỳ sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn nhờ các phần mềm như CapCut, Adobe Premiere Pro hay DaVinci Resolve tích hợp AI, có thể tự cắt ghép theo nhịp nhạc, thêm phụ đề và cân màu gần như tự động. Người làm phim chỉ cần sắp xếp lại tiết tấu theo cảm xúc mong muốn, vì thế, một video ngắn có thể hoàn thiện trong thời gian ngắn đáng kể. Ngay cả âm nhạc cũng được AI sáng tác chỉ bằng vài dòng mô tả trên các nền tảng như Suno hay Udio, giúp tiết kiệm chi phí bản quyền và để người sáng tạo “toàn tâm toàn ý” tập trung vào câu chuyện phim.

Những mặt giới hạn của công nghệ làm phim AI

Không thể phủ nhận làm phim bằng AI mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn còn không ít hạn chế. Phần lớn công cụ hiện tại vẫn hoạt động hiệu quả hơn khi sử dụng tiếng Anh, bởi tiếng Việt dễ gây sai lệch do tính đa nghĩa.

Hiệp hội Điện ảnh (MPA) lên án Seedance 2.0 sau khi video AI Tom Cruise đánh nhau với Brad Pitt được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội. Ảnh: Ruairi Robinson

Người dùng cần học cách tối ưu câu lệnh rõ ràng, cụ thể và phù hợp với “ngôn ngữ” của hệ thống. Khi chúng ta mô tả chung như “cô gái đi trong thành phố” thường chỉ cho ra kết quả mờ nhạt, thiếu cá tính riêng. Khi cụ thể hóa câu từ hơn “cô gái mặc trench coat bước dưới đêm mưa, ánh đèn neon phản chiếu trên mặt đường, góc máy điện ảnh 35mm, tông màu xanh lạnh”, AI sẽ hiểu rõ và tạo nên những khung hình giàu tính cá nhân hóa và phù hợp hơn cho bộ phim của bạn.

Song song, vấn đề bản quyền hình ảnh do AI tạo ra còn gây tranh luận trong giới làm phim truyền thống. Studio Ghibli, từng kiện OpenAI bởi sau khi tính năng “tạo hình ảnh” cho ChatGPT ra mắt, mạng xã hội tràn ngập những hình ảnh tương tự phong cách vẽ của hãng phim hoạt hình Nhật Bản này. Hay gần đây, đoạn video AI tái hiện màn so tài giữa Tom Cruise với Brad Pitt hoặc dùng hình ảnh các nhân vật siêu anh hùng Marvel lan truyền trên mạng, Hiệp hội Điện ảnh (MPA) đã chỉ trích Seedance 2.0 của ByteDance. Họ cho rằng công cụ này tiếp tay cho tình trạng vi phạm bản quyền ở quy mô lớn.

Do vậy, nếu sử dụng công nghệ này, bạn nên tránh dùng hình ảnh của nhân vật có bản quyền. Thay vào đó, có thể sử dụng gương mặt của chính mình hoặc bạn bè.

Tựu trung, điện ảnh đang dịch chuyển sang tinh gọn và tự do hơn bao giờ hết. Và có lẽ lần đầu tiên trong lịch sử, làm phim không còn là đặc quyền, mà trở thành một khả năng mở cho bất kỳ ai muốn kể câu chuyện của riêng mình.

Harper’s Bazaar Việt Nam