Vòng tay sapphire Romanov của Cartier thu về 126 tỷ đồng

Viên sapphire Romanov nặng gần 200 carat trên chiếc vòng tay do Cartier chế tác. Ảnh: Sotheby’s

Một viên sapphire xanh tự nhiên từng chứng kiến những vũ hội xa hoa cuối cùng của triều đình Nga vừa tạo nên một trong những khoảnh khắc đáng chú ý nhất của thị trường trang sức cao cấp năm 2026.

Tại phiên đấu giá Royal & Noble Jewels của Sotheby’s ở Geneva (Thụy Sỹ) ngày 11/11, chiếc vòng tay Cartier gắn viên sapphire Romanov nặng 197,80 carat đã được bán với giá 4,122 triệu franc Thụy Sỹ (khoảng 126,8 tỷ đồng).

Tuy nhiên, giá trị của chiếc vòng tay Cartier không chỉ nằm ở những con số. Đằng sau nó là câu chuyện về một triều đại hoàng gia đã biến mất, một nữ danh ca nổi tiếng với bộ sưu tập trang sức xa hoa và hành trình lưu lạc của một báu vật qua gần một thế kỷ.

Viên sapphire Romanov mang vết tích của một đế chế đã mất

Ảnh: Sotheby’s

Viên sapphire Romanov có trọng lượng 197,80 carat, cắt hình dáng cushion và có nguồn gốc từ Sri Lanka. Các báo cáo giám định từ hai phòng thí nghiệm đá quý SSEF và Gübelin xác nhận viên đá màu tự nhiên, không qua xử lý nhiệt.

Theo hồ sơ của Sotheby’s, viên sapphire này nhiều khả năng có nguồn gốc Mughal, bởi kiểu giác cắt đặc biệt của nó gợi liên tưởng đến nghệ thuật chế tác đá quý của Đế quốc Nam Á. Sau đó, nó trở thành một phần trong bộ sưu tập trang sức hoàng gia Nga vào thế kỷ 19 và hiện là một trong những viên đá quý quan trọng nhất còn sót lại từ triều đình Romanov.

“Bộ sưu tập trang sức của các Sa hoàng Nga có thể xem là bộ sưu tập hoàng gia xa hoa và giá trị nhất từng được tập hợp”, trích dẫn Sotheby’s.

Nhà Romanov là triều đại quân chủ cuối cùng của Nga. Năm 1917, Cách mạng Nga buộc Nicholas II thoái vị, chấm dứt triều đại Romanov. Năm 1918, vị Sa hoàng cuối cùng cùng vợ, các con và những thành viên thân cận trong gia đình bị lực lượng Bolshevik hành quyết.

Thái hậu Maria Feodorovna cài hai trâm sapphire đối xứng trên váy trong dạ vũ hóa trang 1883. Ảnh: Royal Collection Trust.

Không rõ chính xác thời điểm nhà Romanov bổ sung viên sapphire này vào bộ sưu tập, nhưng từng có một tấm ảnh ghi lại Thái hậu Maria Feodorovna (1847–1928), mẹ của Sa hoàng Nicholas II, đeo nó trên trang phục tại một buổi dạ vũ hóa trang năm 1883 tại Cung điện Vladimir ở St. Petersburg. Lúc đó, nó được đặt trong trâm cài áo kim cương do nhà kim hoàn Fabergé chế tác, phối hợp với một viên sapphire khác nặng tới 249,25 carat.

Hãy thử hình dung một buổi tiệc lộng lẫy như trong truyện cổ tích. Một không gian đầy ánh đèn long lanh. Những bộ trang phục cầu kỳ, những chiếc mũ đội đầu lộng lẫy và vô số trang sức quý giá. Những bước chân nhịp nhàng theo điệu nhạc. Khi ấy, không ai có thể biết rằng chỉ hơn hai thập niên sau, thế giới ấy sẽ biến mất.

Những món trang sức từng đại diện cho quyền lực và sự giàu có của hoàng gia Romanov về sau bị chính quyền Xô Viết tiến hành kiểm kê và phân loại, để giữ lại hoặc bán đi. Viên sapphire Romanov này đã được bán đi một cách ẩn danh lúc ấy, và nó đến tay Cartier.

Cartier nhiều lần tái chế tác viên sapphire Romanov

Chiếc vòng cổ torsade gắn viên sapphire Romanov năm 1992. Ảnh phục dựng.

Sau khi rời bộ sưu tập trang sức hoàng gia Romanov, viên sapphire này đã đến tay Ganna Walska (1887–1984), một ca sỹ opera nghiệp dư giàu có, vào năm 1927. Lúc đó, bà đã đặt hàng Cartier nạm viên đá này vào một mẫu vòng cổ sautoir dáng dài. Hai năm sau đó, bà tiếp tục nhờ Cartier thay đổi mẫu mã chiếc vòng, kết hợp viên sapphire Romanov cùng một viên emerald có kích cỡ khổng lồ là 256,60 carat.

Viên sapphire Romanov tiếp tục trải qua nhiều lần thay đổi trong những năm sau đó. Đến thời điểm bà Ganna Walska bán đấu giá bộ sưu tập của mình, nó đã hóa thành mặt trang trí của một mẫu vòng cổ ngắn hơn, phối cùng với các hạt sapphire mài tròn. Rồi đến năm 1992, khi tái xuất hiện tại một phiên đấu giá của Sotheby’s ở Geneva, nó lại được đính trên một chiếc vòng cổ dạng xoắn (torsade) kết từ các hạt ngọc lục bảo và sapphire.

Chiếc vòng Cartier với hai mặt đá khác nhau, một là viên sapphire Romanov và một là bản rock crystal nạm kim cương. Ảnh: Sotheby’s

Phiên bản mà chúng ta chiêm ngưỡng ở thời điểm hiện tại được Cartier cập nhật vào năm 2015. Nhà kim hoàn Pháp đã thiết kế một chiếc vòng tay có khả năng biến đổi xoay quanh viên sapphire Romanov. Cấu trúc làm từ bạch kim, nạm kim cương cắt giác brilliant tròn và giác bậc thang. Ở nơi đặt viên sapphire Romanov có cơ chế để tháo rời viên đá; bạn có thể thay thế bằng một viên đá thạch anh (rock crystal) với kích cỡ tương đương.

Cấu trúc hình học phong cách Art Deco của chiếc vòng tay tạo nên sự đối lập thú vị với dáng cushion mềm mại của viên sapphire. Những viên kim cương bao quanh giúp làm nổi bật sắc xanh sâu của đá quý, trong khi phần rock crystal mang đến một điểm nhấn khác cho tổng thể.

Báu vật tiếp tục viết chương mới trong lịch sử của mình

Tại phiên đấu giá Royal & Noble Jewels ngày 11/11/2026 ở Geneva, chiếc vòng tay Cartier mang viên sapphire Romanov được Sotheby’s đưa ra với mức ước tính từ 850 nghìn đến 1,7 triệu franc Thụy Sỹ.

Kết quả cuối cùng đạt 4,122 triệu franc Thụy Sỹ. Mức giá này vượt xa cả ngưỡng ước tính cao nhất của nhà đấu giá. Người mua là một nhà sưu tầm tư nhân chưa được tiết lộ danh tính.

Từ bộ sưu tập hoàng gia Nga, qua tay Ganna Walska, rồi xuất hiện tại những phiên đấu giá danh tiếng ở New York và Geneva, viên sapphire tiếp tục là nhân chứng lịch sử. Một thời đại đã khép lại, những nhân vật từng sở hữu viên đá này đều đã trở thành một phần của trang sử. Nhưng viên sapphire xanh thẳm vẫn còn đó, tiếp tục hành trình của mình qua những thế hệ nhà sưu tầm.