Nữ đạo diễn 9x đứng sau những khung hình đẹp như tranh của Lan Hương Như Cố

Đạo diễn Hoàng Dĩnh Tương và các diễn viên ở hậu trường phim Lan Hương Như Cố. Ảnh: Weibo đoàn phim

Dù có theo dõi phim cổ trang Hoa ngữ hay không, bạn hẳn từng thấy những ảnh chụp màn hình từ phim Lan Hương Như Cố thời gian gần đây trên mạng xã hội. Cái hay lạ kỳ là tấm hình nào cũng có thể dùng làm hình nền điện thoại, laptop dễ dàng.

Vì vậy, trong các thảo luận về phim Lan Hương Như Cố, không chỉ các diễn viên được chú ý mà còn xuất hiện một cái tên lạ hơn – Hoàng Dĩnh Tương, một nữ đạo diễn thế hệ 9x. Cô là người chịu trách nhiệm cho những hình ảnh đẹp như tranh vẽ này.

Đạo diễn Hoàng Dĩnh Tương là ai?

Khi khán giả tìm hiểu thêm về cái tên nghe lạ tai này, họ phải ngỡ ngàng trước những thành tích của cô.

Hoàng Dĩnh Tương sở hữu tấm bằng kép của Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), thạc sĩ đạo diễn tại Đại học Bang Florida (Mỹ), từng giành giải nhất Student Emmy Award của Mỹ và giải đạo diễn sinh viên do Hiệp hội Đạo diễn Mỹ trao tặng. Trong tay từng có lời mời làm việc từ Hollywood và được cấp visa nghệ sĩ, nhưng cô vẫn chọn quay về cống hiến cho thị trường nội địa.

Điều đáng nói là sau khi trở về, Hoàng Dĩnh Tương không chọn con đường nhanh chóng để tạo tên tuổi. Cô bắt đầu từ những dự án nhỏ, đi qua gần mười năm tích lũy, trước khi Lan Hương Như Cố trở thành tác phẩm đưa tên tuổi của cô thực sự đến gần công chúng.

Hoàng Dĩnh Tương trở về từ Hollywood và bắt đầu lại từ đầu

Ảnh: Weibo đạo diễn Hoàng Dĩnh Tương

Con đường đến với vị trí đạo diễn của Hoàng Dĩnh Tương bắt đầu từ những năm học ở Bắc Kinh. Trong khi nhiều bạn học lựa chọn tài chính hay luật, cô đi theo hướng biên đạo điện ảnh truyền hình. Sau đó sang Đại học Bang Florida, Mỹ học thạc sĩ đạo diễn. Những năm học tại đây cũng là khoảng thời gian cô thực sự lăn lộn trên phim trường, lần lượt làm qua các vị trí như phụ trách đèn, ghi chép trường quay hay phó đạo diễn. Kinh nghiệm đi lên từ những vị trí cơ bản ấy trở thành nền tảng thực tế quan trọng cho con đường làm phim sau này.

Tác phẩm tốt nghiệp thạc sĩ của nữ đạo diễn này là một phim ngắn hiện thực xen lẫn huyền ảo mang tên Isabel và Hoàng Tử Ếch Của Cô Ấy, và chỉ ba tháng sau khi hoàn thành đã lọt vào 21 liên hoan phim quốc tế. Tác phẩm mang về giải nhất Student Emmy lần thứ 37, giải đạo diễn sinh viên Hiệp hội Đạo diễn Mỹ lần thứ 21 và giải Thiên sứ vàng Liên hoan phim Trung-Mỹ.

Với những thành tích kể trên, việc các công ty tại Hollywood chủ động gửi lời mời làm việc cho Hoàng Dĩnh Tương sau khi bộ phim đoạt giải cũng không phải điều khó hiểu.

Ảnh: Weibo đạo diễn Hoàng Dĩnh Tương

Thế nhưng, bỏ lại những thành tựu ấy, Hoàng Dĩnh Tương lựa chọn trở về Trung Quốc. Khi đó, cô đã có visa nghệ sĩ và một con đường tương đối thuận lợi để tiếp tục ở lại Hollywood. Trở về đồng nghĩa với việc bắt đầu lại từ đầu trong một thị trường và hệ thống công nghiệp hoàn toàn khác.

Những năm đầu sau khi về nước, cuộc sống của cô không dễ dàng vì cô không phải người có tên tuổi được săn đón bởi êkíp của các dự án lớn. Ngược lại, cô bắt đầu từ đạo diễn tổ B (tổ đạo diễn phụ) ở phim Twin Blades (2019), Nhật Nguyệt – Saga of Light (2019). 

Đạo diễn Hoàng Dĩnh Tương và các diễn viên ở hậu trường phim Lan Hương Như Cố. Ảnh: Weibo đoàn phim

Đến năm 2019, Hoàng Dĩnh Tương độc lập đạo diễn web drama Tương Lai Của Bạn Đã Được Ký Nhận (tên tiếng Anh:Your Future Has Been Signed), gồm 12 câu chuyện độc lập theo hướng huyền ảo chữa lành. Không có ngôi sao lưu lượng hay chiến dịch tuyên truyền lớn, bộ phim vẫn giữ điểm Douban ổn định khoảng 8 điểm.

Sau đó, cô tiếp tục thử sức với nhiều thể loại khác nhau như Mơ Thấy Sư Tử (2021) kết hợp kinh kịch và phim 2D, Nghịch Lý Tốc Độ (2023) chuyển sang đề tài đua xe, rồi Tứ Thời Hảo (2023) và Hoa Gian Nhất Khuynh Thành (2025) lần lượt giúp cô tích lũy thêm kinh nghiệm với dòng phim cổ trang.

Việc một đạo diễn liên tục thay đổi đề tài làm phim ít được đánh giá cao, bởi một số ý kiến cho rằng đạo diễn cần sớm xác định phong cách và đào sâu một lĩnh vực để hình thành dấu ấn cá nhân. Nhưng ở chiều ngược lại, mỗi thể loại lại cho Hoàng Dĩnh Tương một dạng kinh nghiệm khác: phim đô thị rèn độ hạt cảm xúc, phim thi đấu đòi hỏi khả năng điều phối ống kính, còn phim cổ trang xây dựng hệ thống thẩm mỹ. Những năng lực ấy cuối cùng đã được đông đảo khán giả cảm nhận được trong Lan Hương Như Cố.

Tính nghệ thuật thông qua những khung hình của Lan Hương Như Cố 

Sự tương phản của ánh sáng vẽ nên bức tranh thủy mặc

Điều khiến Lan Hương Như Cố tạo được khác biệt ngay từ những tập đầu nằm ở cách bộ phim được quay. Trong bối cảnh phim cổ trang thường bị phàn nàn vì filter quá dày, làm mịn da quá mức hay những bối cảnh dựng thiếu chân thực, đoàn phim lựa chọn đầu tư vào không gian thật.

Khu vườn rộng hơn 40 mẫu được xây dựng dựa trên bố cục phủ đệ thời Minh. Khi camera kéo xa, khu vườn vẫn là khu vườn thật, hành lang là hành lang thật. Nhiều cảnh còn tận dụng ánh sáng tự nhiên, để những vệt sáng xuyên qua cửa sổ rơi trực tiếp lên gương mặt diễn viên.

Đạo diễn Hoàng Dĩnh Tương cũng sử dụng dày đặc những thủ pháp tạo hình quen thuộc của hội họa Trung Hoa cho các khung cảnh của Lan Hương Như Cố: khung cửa, ô cửa sổ, bình phong, hành lang được xếp thành nhiều lớp, chia hình ảnh thành những khối hình học rõ nét. Tư duy thị giác ấy gợi đến cách xử lý khoảng trống, tầng lớp và ý cảnh trong tranh Trung Quốc truyền thống. Không ít ảnh chụp màn hình của phim vì thế được đặt cạnh tranh 仕 nữ thời Minh để so sánh về bố cục.

Cảnh trong phim Lan Hương Như Cố. Ảnh: 塑料河

Đẹp thôi thì cũng chưa có gì quá khác nhiều bộ phim cổ trang đã chiếu. Cách Hoàng Dĩnh Tương xử lý những cảnh cảm xúc mới thực sự cho thấy nền tảng đạo diễn của cô. Thay vì đẩy cảm xúc bằng những màn hét lớn, đập cốc hay đối đầu trực diện, Lan Hương Như Cố thường sử dụng những cảnh quay dài, giữ máy trên gương mặt diễn viên mà không liên tục cắt chuyển. Cảm xúc vì thế được đẩy lên từng lớp qua ánh mắt, biểu cảm và sự im lặng.

Cách quay này đòi hỏi rất nhiều ở cả diễn viên lẫn đạo diễn vì chỉ cần nhịp điệu không được kiểm soát tốt, toàn bộ cảnh quay có thể mất đi sức nặng. Nhưng khi được xử lý đúng, sự đè nén, nhẫn nhịn và bất lực của những người phụ nữ trong sân sâu nhà lớn có thể truyền đến khán giả mà gần như không cần bất kì lời thuyết minh nào.

Phim Lan Hương Như Cố để những người phụ nữ bước ra khỏi khuôn mẫu lối mòn của phim trạch đấu

Cảnh trong phim Lan Hương Như Cố. Ảnh: 塑料河

Một điểm đáng chú ý khác trong Lan Hương Như Cố là cách bộ phim xây dựng nhóm nhân vật nữ. Những câu chuyện trạch đấu trước đây thường xoay quanh sự cạnh tranh giữa phụ nữ vì một người đàn ông. Trong khi đó, các nhân vật nữ ở đây được đặt vào những hoàn cảnh khác nhau: quý nữ bị hôn ước trói buộc, chính thất có những tính toán và bất lực riêng, nha hoàn ở tầng đáy phải cân nhắc từng lựa chọn để sống sót.

Giữa họ vẫn có xung đột, nhưng xung đột không đến từ sự “hắc hóa” đơn giản. Tất cả xuất phát từ việc hoàn cảnh, địa vị và lợi ích của mỗi người va vào nhau. Cách xây dựng này khiến thế giới phụ nữ trong Lan Hương Như Cố có nhiều lớp hơn, đồng thời giúp câu chuyện trạch đấu thoát khỏi lối mòn cạnh tranh vì tình cảm.

Cảnh trong phim Lan Hương Như Cố. Ảnh: 塑料河

Với Lan Hương Như Cố, Hoàng Dĩnh Tương đang cho thấy những năm tháng đi qua nhiều thể loại không phải là một con đường vòng. Mỗi dự án từng góp một phần kinh nghiệm, từ khả năng xử lý cảm xúc, điều phối ống kính đến xây dựng thẩm mỹ cổ trang. Khi những yếu tố ấy cùng hội tụ, bộ phim trở thành một bước tiến đáng chú ý trong sự nghiệp của nữ đạo diễn thế hệ 9x.

NẾU BẠN ĐANG THEO DÕI LAN HƯƠNG NHƯ CỐ:

• ĐÀM TÙNG VẬN VIẾT LẠI SỐ PHẬN TRONG PHIM LAN HƯƠNG NHƯ CỐ

• REVIEW NHỮNG TẬP ĐẦU PHIM LAN HƯƠNG NHƯ CỐ: HẤP DẪN NGOÀI MONG ĐỢI

Harper’s Bazaar Việt Nam