Lưu Hạo Tồn vai Ức Tần Nga, nữ chính phim Chủ Giác (tựa Việt: Nhân Vật Chính). Ảnh: Weibo phim Chủ Giác
Chủ Giác (Nhân Vật Chính) là một minh chứng cụ thể nhất rằng chỉ cần nghệ thuật chân chính còn tồn tại thì bất kể có bao nhiêu tập phim đi chăng nữa, khán giả vẫn sẽ nguyện ý hàng ngày ngồi trước ti vi đợi chờ những diễn biến mới nhất của một cuộc đời xa lạ mà gần gũi nào đó trên màn ảnh.
Kết cục của phim Chủ Giác (Nhân Vật Chính) phải chăng quá tàn nhẫn?
Ảnh: Phim Chủ Giác
Kết phim Chủ Giác (Nhân Vật Chính) không phải là một kết cục hoàn mỹ, không mang lại hạnh phúc mãi mãi cho tất cả các nhân vật.
Chủ Giác mở đầu với câu chuyện về cô bé chăn dê nghèo nàn ở vùng núi Tần Lĩnh – Dịch Lai Đệ và hành trình cô bé ấy không ngừng bị ngoại cảnh hay những người xung quay xô đẩy cô ấy tiến về phía trước. Dường như tất cả mọi người đều đặt hy vọng lên người cô ấy. Nên cô chỉ có thể cắn răng chịu đựng, sống thành “nhân vật chính” mà người khác kỳ vọng. Chính từ đó, chúng ta được gặp tiểu hoàng hậu kịch Tần Khang Ức Tần Nga (Lưu Hạo Tồn thủ vai).
Ảnh: Phim Chủ Giác
Khi Ức Tần Nga đang ở trên đỉnh cao của sự nghiệp thì cô kết hôn với Lưu Hồng Binh (Đậu Kiêu thủ vai). Những tưởng cuộc sống từ đây sẽ dễ thở hơn. Nhưng rồi thời thế đổi thay, kịch truyền thống suy tàn, cái tên Ức Tần Nga hay những điệu hát của Tần kịch đang thoái lui dần cho những thứ âm nhạc ồn ã ngoại nhập.
Lưu Hồng Binh mất việc, cha anh bị liệt chỉ ngồi một chỗ, con trai của Tần Nga và Hồng Binh mắc bệnh tim bẩm sinh. Hàng loạt những gian truân ập tới khiến hôn nhân của họ đổ vỡ.
Ảnh: Phim Chủ Giác
Thế nhưng tột cùng của đau khổ là khi họ gần như tìm được lối ra khỏi những tháng ngày đau khổ, Lưu Hồng Binh và con trai gặp tai nạn, Ức Tần Nga từ đây chỉ còn một mình một cõi trên đời.
Đau thương chồng chất khiến cô chẳng thể cất lên một câu hát nào. Đến tuổi trung niên, khi nhìn lại về quá khứ, Tần Nga đối mặt và dần dần tự chữa lành, một lần nữa cất lên tiếng hát vang vọng vùng Tây bắc năm xưa.
Ảnh: Phim Chủ Giác
Nếu bộ phim này kết thúc có hậu giống như nhiều phim truyền hình nội địa khác, ngược lại, chẳng khác gì một câu chuyện sáo mòn. Tình cảm vốn dĩ không phải là mạch chính của Chủ Giác. Ngược lại, sự trưởng thành của nữ chính trên hành trình riêng, cũng như sự hưng thịnh, suy tàn và kế thừa của kịch Tần Khang dưới sự phát triển của thời đại, mới là chủ đề chính của bộ phim.
Mỹ học bi kịch trong dòng phim hiện thực nên được khai thác ra sao?
Chủ Giác (Nhân Vật Chính) là một bộ phim đậm chất hiện thực, nơi luôn có những bi kịch chồng chất bi kịch. Nhưng vì sao nội dung phim lại không khiến người xem mệt mỏi, chán chường? Câu trả lời có lẽ nằm ở cách mà Chủ Giác chọn để khắc hoạ bi kịch một cách có thẩm mỹ nhất nhưng lại không mất đi cái cảm giác chân thực trong từng phân đoạn.
Cài cắm “mạch ngầm” bi kịch trong từng phân đoạn
Ức Tần Nga (Lưu Hạo Tồn thủ vai) diễn vở Quý Nộ Sát Sinh. Ảnh: Weibo đoàn phim
Từ cảnh phim Ức Tần Nga đứng trên sân khấu diễn vai Lý Huệ Nương trong vở Quỷ Nộ Sát Sinh, khoảnh khắc cô cất lên câu hát “Khổ quá”, dường như chữ “khổ” ấy kéo dài, vang vọng và đã bao trùm lên cuộc đời của chính cô. Vậy là chỉ qua một phân cảnh nhằm thúc đẩy diễn biến phim, mở ra chương huy hoàng trong cuộc đời của Tần Nga thì lại cũng là lời tiên tri cho bi kịch trong tương lai.
Ta cũng không thể không kể đến đoạn phim bùng nổ cảm xúc nhất trong tập 40. Không một lời thoại nào nói về sự biến thiên của thời đại nhưng tập phim này cũng đủ để người xem cảm nhận được dòng chảy ấy đang cuồn cuộn đến mức nào.
Ảnh: Phim Chủ Giác
Trước nay ở những phiên chợ, phiên hội nông thôn đông đúc, sân khấu Tần kịch luôn là tụ điểm đông đảo nhất của quần chúng. Thế nhưng giờ đây sân khấu của những nghệ sĩ kịch truyền thống như Ức Tần Nga lại phải đối đầu trực tiếp với loại âm nhạc xập xình tiếng bass từ dàn loa ngoại nhập và những cô gái trẻ trung hơn nhảy múa những điệu nhảy lạ mắt.
Tưởng chừng kịch truyền thống vì thế mà sẽ bị lãng quên triệt để nhưng dù cho một trận mưa gió bão cát ập tới, cái sân khấu ồn ào hiện đại hoá kia lại chẳng thể trụ vững nổi. Trong khi ấy, Ức Tần Nga và các nghệ sĩ đoàn kịch vẫn sắc son một lòng đứng trước gió cát, y phục bay phấp phới và thuỷ chung cất giọng hát phục vụ cho dân chúng.
Ảnh: Phim Chủ Giác
Những người dân cũng không phụ lòng họ mà ngồi lại trong cơn giông, như chẳng cơn bão nào có thể lung lay được con tim dành cho nghệ thuật của những con người chân chất ấy. Khung hình này kể về bi kịch nhãn tiền của một loại văn hoá truyền thống đang dần mai một, thế nhưng vẫn soi chiếu một nguồn sáng vĩnh cửu từ tấm chân tình với nghệ thuật và khẳng định rằng văn hoá truyền thống sẽ trường tồn vĩnh viễn dù ở bất kỳ nghịch cảnh nào.
Ảnh: Phim Chủ Giác
Trong những tập cuối cùng, trải qua những thăng trầm lớn lao của cuộc đời, chồng mất, con mất, sau nhiều năm Ức Tần Nga lại quay trở lại sân khấu Kinh kịch. Cái bục đất đầu làng, không sánh được với sân khấu Bắc Kinh, cũng chẳng có những ngọn đèn pha rực rỡ, cô ấy cứ chân phương từng bước, biểu diễn cho bà con lối xóm.
Gió thổi bay mái tóc cô, phục trang giờ đây vương bùn đất, nhưng ánh mắt cô ấy sáng hơn bất kỳ lúc nào. Trong khoảnh khắc này, cô ấy không là niềm hy vọng của ai, không là chỗ dựa của ai, cô ấy được là chính mình – người mang con tim thuần khiết chất chứa tình yêu dành cho kịch Tần Khang.
Phía dưới sân khấu, những người đã rời xa cô ấy, thực ra chưa bao giờ thực sự bỏ đi. Những động tác mà các sư phụ già từng truyền dạy, nhịp trống của người cậu Hồ Tam Nguyên (Trương Gia Ích thủ vai), sự dịu dàng của người chồng Lưu Hồng Binh, nụ cười của đứa con trai, sự gửi gắm của những con người từng hết lòng vì Tần kịch, tất cả đều hòa vào từng câu hát của cô ấy. Ức Tần Nga đã hát lên những nuối tiếc của tất cả mọi người thành cuộc đời của chính mình.
Trong bóng tối của tuyệt vọng lại tìm được bình minh của hy vọng
Ảnh: Phim Chủ Giác
Nội dung phim Chủ Giác (Nhân Vật Chính) cho chúng ta thấy rằng bi kịch vẫn luôn là một hình thái thẩm mỹ mà ở đó những gian truân, lo âu, sợ hãi, tuyệt vọng, thậm chí cái chết vẫn sẽ được thể hiện qua hình thức nghệ thuật. Hiệu quả thẩm mỹ tích cực nhất của bi kịch chính là khiến con người đối diện với mặt trái của cuộc đời, nhận thức được sự khắc nghiệt của sinh tồn, chấp nhận thử thách của số phận.
“Không phải chỉ những người đứng giữa sân khấu mới là nhân vật chính. Bất kỳ ai trong cuộc sống này cố gắng chống chọi chưa ngã xuống đều là nhân vật chính”
Ảnh: Phim Chủ Giác
Giáo sư cao cấp về triết học và khoa học xã hội, Đại học Bắc Kinh – Diệp Lãng, trong cuốn Nguyên Lý Mỹ Học (Foundations of Aesthetics) khi bàn về mỹ học bi kịch đã chỉ ra rằng bi kịch gợi lên trong người xem những cảm xúc thương hại và sợ hãi, nhưng cuối cùng nó không khiến con người cảm thấy chán nản hay uất ức.
Trong quá trình thưởng thức bi kịch, cùng với cảm giác về sự nhỏ bé của con người, bỗng nhiên lại xuất hiện một loại cảm giác tự mở rộng bản thân, sau một cơn sợ hãi, ta sẽ có cảm xúc kinh ngạc và thán phục.
Bi kịch chắc chắn gây ra nỗi sợ hãi cho con người, nhưng chính trong nỗi sợ hãi ấy, nó khiến con người suy nghĩ và trưởng thành, khiến nhân tính trở nên trọn vẹn và sâu sắc hơn.
THĂNG TRẦM NGHỆ THUẬT TRONG PHIM CHỦ GIÁC:
LƯU HẠO TỒN THĂNG HẠNG VỊ THẾ VỚI VAI ỨC TẦN NGA TRONG PHIM CHỦ GIÁC
PHIM CHỦ GIÁC CỦA TRƯƠNG NGHỆ MƯU: MỖI NGƯỜI ĐỀU LÀ NHÂN VẬT CHÍNH CỦA ĐỜI MÌNH
PHIM CHỦ GIÁC: TRƯƠNG NGHỆ MƯU TÁI HIỆN NGHỆ THUẬT KỊCH TẦN KHANG
Harper’s Bazaar Việt Nam
