Những chiếc áo dài khuy nổi dẫn đầu xu hướng của mùa Tết 2026 có những phiên bản sử dụng khuy Việt như hình trên và cũng có những phiên bản sử dụng “khuy Tàu”, gây tranh cãi lớn.
Mùa Tết 2026 chứng kiến sự bùng nổ của nhiều xu hướng áo dài mang cá tính riêng biệt so với những năm trước. Những thiết kế áo dài nhiều lớp tà, đan xen giữa lụa, ren, voan được các nàng xuân đón nhận nhiệt liệt. Song song đó là sự trở lại đầy nổi bật của hàng khuy cài nổi dọc theo cổ và ngực áo. Tuy nhiên, xu hướng này lại đang tạo nên sự chia rẽ nhất định trong cộng đồng người mặc lẫn các thương hiệu.
Trong làn sóng khuy nổi ấy, có thể nhận thấy một bộ phận thiết kế lấy cảm hứng trực tiếp từ tiền thân của áo dài – áo ngũ thân, với phần khuy nổi đơm ở cổ, một khuy nằm tại xương đòn gánh vai phải và ba khuy còn lại chạy dọc sườn phải. Một bộ phận khác chọn cách đính khuy theo kiểu áo dài cách tân thêm nút, với hàng nhiều khuy chạy dọc từ xương đòn xuống ngực phải. Kiểu khuy này tạo cảm giác lạ mắt hơn so với khuy bấm hay may liền – những chi tiết vốn đã quen thuộc trên áo dài hiện đại trong nhiều năm gần đây.
Cuộc tranh cãi rộ lên khi nhiều thương Việt chọn đính nút theo quy cách áo dài cách tân thêm nút hoặc mô phỏng cấu trúc áo ngũ thân, nhưng sử dụng loại “khuy Tàu”.
Nhận diện khuy Tàu – khuy Việt trong xu hướng áo dài khuy nổi Tết Bính Ngọ 2026
Những kiểu khuy trên xường xám, gọi là bàn khấu, có tính trang trí cao. Chúng không phải chi tiết độc quyền của Trung Quốc, bởi chính chúng cũng có sự học hỏi, du nhập từ văn hóa phương Tây, như những nút thắt trên áo hussar của kỵ binh Ba Lan. Song, Trung Quốc rất thành công trong việc quảng bá và lan tỏa những chiếc bàn khấu này để chúng trở thành được nhận diện rộng rãi với người Việt là dạng “khuy Tàu”. Ảnh: RedNote
Những chiếc khuy đang gây tranh cãi là những chiếc khuy đan kết, thắt dây cầu kỳ. Dù không phải độc quyền của Trung Quốc, những kiểu nút này gọi là bàn khấu (pankou), gắn liền với xường xám – và thường được một bộ phận người Việt gọi chung là “khuy Tàu”.
Một số kiểu khuy Tàu thường gặp. Trên nhiều mẫu áo dài năm 2026, bạn sẽ nhìn thấy những kiểu trang trí giống các mẫu trên, đặc biệt là mẫu số 1, số 7. Ảnh: RedNote
Khuy Việt trên áo ngũ thân lại chân phương hơn rất nhiều. Dân ta sử dụng hạt tròn tiệp màu áo, hạt hổ phách, hạt tráng vàng, tráng thuỷ để giống ngọc trai, hay khuy làm từ sừng, xương, đồng, bạc, vàng, may trên đường vải chặp đôi. Dây vải trong khuy Việt có đường kính nhỏ hơn rất nhiều so với khuy Tàu và cũng có ít tính trang trí hơn.
Vua Hàm Nghi mặc áo ngũ thân. Khuy trên áo mang đặc điểm dây mảnh, nhỏ, may chặp đôi.
Một chiếc áo ngũ thân may trong thời hiện đại, cho thấy rõ đặc điểm của chiếc khuy Việt. Ảnh: Minh Đời
Trong mùa Tết 2026, không ít mẫu áo dài được quảng bá là “truyền thống”, “đậm đà bản sắc Việt” lại sử dụng khuy Tàu thay vì khuy Việt. Quan sát các bộ sưu tập chào xuân 2026 của loạt local brand Việt, từ những thương hiệu đã quen mặt mỗi mùa Tết đến các tên tuổi mới gia nhập cuộc đua, có thể dễ dàng nhận ra sự hiện diện phổ biến của chi tiết khuy này.
Việc nhiều thương hiệu áo dài nổi tiếng đồng loạt lựa chọn khuy Tàu, trong khi vẫn gắn nhãn “thuần Việt” cho thiết kế, vô tình tạo nên một sự nhập nhằng đáng kể: rằng chi tiết khuy ngoại lai ấy cũng được mặc nhiên xem là một phần của bản sắc áo dài truyền thống.
Vì sao khuy Tàu lại xuất hiện dày đặc trên áo dài Việt trong mùa Tết 2026?
Có thể lý giải sự phổ biến của khuy Tàu trên áo dài Tết 2026 từ nhiều góc độ.
Thứ nhất, khuy Tàu có giá thành thấp hơn và nguồn cung dồi dào. Trong khi đó, khuy Việt – với đường kính chỉ khoảng 1,5–2mm – đòi hỏi thợ thủ công có tay nghề cao và sự kiên nhẫn lớn để thực hiện kỹ thuật may lộn dây, sau đó may chặp dây. Việc ứng dụng khuy Việt vào các mẫu áo dài sản xuất đại trà không phải lựa chọn tối ưu về chi phí và thời gian dưới góc nhìn kinh doanh.
Trong các thương hiệu Việt hiếm hoi thực hiện khuy Việt trên áo dài, có những mẫu chưa đạt được độ mảnh hoàn hảo vì may lộn dây với đường kính nhỏ là một kỹ thuật đòi hỏi nhiều sự tỉ mỉ. Cũng có những thương hiệu cho biết họ gặp khó trong việc tìm thợ thủ công may khuy Việt. Ảnh: Lơ Silk
Thứ hai, khuy Tàu mang tính trang trí bắt mắt hơn, trong khi khuy Việt mảnh và thanh lịch. Với nhiều người tiêu dùng mua áo dài để diện trong dịp lễ Tết, yếu tố “nổi”, “đã mắt” dễ dàng đáp ứng nhu cầu thị giác và không khí vui xuân.
Thứ ba, việc trang phục Việt – không riêng gì áo dài – từng xuất hiện các dạng khuy đũa, khuy tết hay những loại khuy thường được gọi chung là “khuy Tàu” không phải điều mới. Các thế hệ đi trước cũng đã du nhập và dùng trên áo dài.
Đã từng xuất hiện những người phụ nữ Việt diện áo dài với loại khuy có tính trang trí cao như khuy Tàu, hoặc ở vị trí đặc trưng của khuy trên những chiếc áo kiểu Trung Hoa.
Trong bối cảnh kiến thức về khuy Việt còn hạn chế, trong khi phong trào Việt cổ phục chỉ mới lan tỏa mạnh mẽ từ đầu thập niên 2020, nhiều thương hiệu dễ chạy theo thị hiếu thiết kế mà chưa chắt lọc kỹ nguồn gốc chi tiết, hoặc cho rằng sự xuất hiện của khuy Tàu trên trang phục Việt không phải vấn đề quá lớn.
Nếu chọn, hãy chọn tà áo dài đính khuy Việt
Trong những mẫu áo dài Tết 2026, khuy Việt được giữ phần dây mảnh, với cách điệu ở phần nút cài thành những chi tiết mang tính rõ rệt hơn như hình cánh bướm, hình hoa, chữ cái… Đây là một lựa chọn trẻ trung, nổi bật vừa vặn thay cho những mẫu áo dài dùng khuy Tàu. Ảnh: LALIN
Cần nói thêm rằng, xét trên dòng chảy lịch sử, từ áo ngũ thân, áo tứ thân cho đến các biến thể như áo dài Lemur, Lê Phổ hay Raglan, áo dài Việt Nam vốn là kết quả của một quá trình tiếp thu, dung hòa nhiều ảnh hưởng văn hoá từ Đông sang Tây. Áo dài tân thời cũng chưa bao giờ là một hình thái bất biến, mà liên tục chuyển mình dưới bàn tay của những nhà may lâu đời, các thương hiệu đưa áo dài đến gần công chúng, và không kém phần quan trọng, từ chính thị hiếu của người mặc.
Ảnh: Magenta Vintage
Vì vậy, việc cách tân hay tiếp thu yếu tố ngoại lai tự thân không phải là điều đáng lên án. Điều gây tranh cãi nằm ở chỗ: sự nhạy cảm khi mượn và đưa vào áo dài những chi tiết quá đặc trưng của một nền văn hoá khác. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi áo dài không còn là trang phục mặc thường nhật như các thế hệ trước, mà chủ yếu xuất hiện trong các dịp lễ trọng của dân tộc, trong không gian nghi lễ và ngoại giao, thì mỗi sự tiếp thu hay cách tân lại càng cần được cân nhắc và chọn lọc kỹ lưỡng hơn.
Trong mùa Tết 2026, những thương hiệu vận dụng khuy Việt trên áo dài vẫn có những điểm cách tân nho nhỏ. Vẫn là những đường dây vải may chặp thanh tao, nhưng được đính những chiếc khuy cứng mang hình bông hoa, hình bướm trẻ trung.
Ảnh: Lơ Silk
Suy cho cùng, nếu đã có lựa chọn những chiếc áo dài dùng khuy Việt, thì việc ủng hộ và nuôi dưỡng những nét đẹp từng tồn tại trong trang sử Việt vẫn là một lựa chọn đáng được khuyến khích.
Khuy Việt mang vẻ đẹp mảnh mai, thanh lịch, hài hoà với nét tao nhã của người phụ nữ Việt khi khoác lên mình tà áo dài. Đằng sau mỗi chiếc khuy nhỏ bé ấy là tay nghề thủ công khéo léo, là sự kiên nhẫn để lộn nên những sợi dây thanh mảnh – những giá trị không dễ thay thế bằng những chiếc khuy sản xuất đại trà.
Áo ngũ thân “lưỡng lự” áo dài của H’elements, với những chiếc khuy kim loại đặt ở vị trí thường thấy áo ngũ thân nhưng vẫn mang tinh thần tân thời trong chất liệu. Ảnh: H’elements.
Hoặc, nếu vẫn yêu thích những chiếc khuy nổi, những mẫu áo dài cách tân thêm nút từ xương quai xanh cũng là lựa chọn tốt, thay thế cho những chiếc khuy tàu. Ảnh: RIN by Chung Thanh Phong.
Ngoài lên tiếng phê phán, nếu thị trường hồi đáp bằng nhu cầu tăng cao cho những chiếc khuy Việt, tự các thương hiệu cũng sẽ điều chỉnh và thích nghi để đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng. Khi đó, những chiếc khuy Việt sẽ được tôn vinh. Đó có thể là câu chuyện khó xảy ra vào mùa Tết này, nhưng không phải điều bất khả thi cho những mùa Tết sau.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:
TẾT BÍNH NGỌ, PHAN ĐĂNG HOÀNG LẦN ĐẦU RA MẮT ÁO DÀI
ĐÊM HỘI ÁO DÀI TẠI THẢM ĐỎ SHOW LỤA LÀ TRÀ HOA CỦA NTK LINH SAN
Harper’s Bazaar Việt Nam
