Cổ Lực Na Trát vai Vinh Thiện Bảo trong trang phục tế lễ được thiết kế công phu.
Cốt truyện xoay vần với những biến cố không phải là nguyên tố duy nhất thu hút khán giả của bộ phim Ngọc Minh Trà Cốt. Ở dự án cổ trang này, Vu Chính đã đầu tư chỉn chu hơn ở khâu hình ảnh. Từ trang phục mang đậm nét văn hoá cuối thời nhà Minh, đến những chi tiết nhỏ nhặt như đạo cụ, đồ vật được đặt trong khung hình cũng có câu chuyện riêng chứ không đơn giản là những vật vô tri.
Ngọc Minh Trà Cốt tôn vinh những món phụ kiện truyền thống xứ Hoa
Mạt ngạch cho nữ nhân ở mọi lứa tuổi
Mạt ngạch đeo trước trán, thiết kế đơn giản, tối màu dành cho các quý phu nhân cao tuổi.
Trước đây xem Chân Hoàn Truyện và Như Ý Truyện, cả Chân Hoàn và Như Ý sau khi sinh con, trong thời gian ở cữ đều quấn một mảnh vải trên trán, nên nhiều người lầm tưởng mạt ngạch là để phụ nữ sau sinh giữ ấm trong thời kỳ ở cữ.
Thực ra, công dụng của mạt ngạch không phải vậy. Nguồn gốc của mạt ngạch có thể truy về tận thời Thương Chu. Đến thời Tần Hán, chủ yếu được dùng trong nghi trượng quân đội, dùng vải lụa làm mạt ngạch làm biểu tượng cho quân đội. Đến thời Đường, nghi trượng của võ sĩ vẫn tiếp tục dùng mạt ngạch, trong các bích họa khai quật từ mộ Đường đã cho thấy điều này. Lúc đó cũng đã có phụ nữ đeo mạt ngạch, chủ yếu là thị nữ hoặc kỹ nữ giả nam.
Mạt ngạch cho phái nam được sử dụng rộng rãi.
Đến thời Tống, đàn ông bình thường chuộng khăn buộc đầu mảnh, mạt ngạch dần dần chủ yếu được phụ nữ sử dụng, đóng vai trò như một món trang sức. Sang thời Minh, trực tiếp biến tấu muôn hình vạn trạng: kiểu hẹp thì thanh thoát, kiểu rộng thì ổn trọng, kiểu hai lớp đính ngọc… hoa văn cực kỳ phong phú. Trong bản Hồng Lâu Mộng năm 1986, kiểu mạt ngạch của nhân vật Giả Mẫu và Vương Hy Phượng rất kinh điển.
Đến cuối thời Minh, phong trào dùng da hay lông thú nổi lên, mạt ngạch bắt đầu có các loại như lông sóc, lông thỏ, vừa đẹp vừa giữ ấm. Vì vậy, trong Ngọc Minh Trà Cốt, mạt ngạch của các tiểu thư đều có lông xù, rất có cảm giác phục cổ.
Mạt ngạch lông thú đính ngọc trai của nhân vật đại tiểu thư Vinh Thiện Bảo.
Điều đáng nói là, dưới chiếc mạt ngạch trong phim còn có một dãy hạt châu nhỏ, một loại hình trang sức treo trên tóc của phụ nữ. Thường thấy là vòng quanh tóc và cài bằng trâm, xuất hiện sớm nhất từ thời Tống.
Mạt ngạch kèm vàng, đá quý cho trang phục ngày cưới.
Đến thời Minh, hình thức được đơn giản hóa, chủ yếu là một thanh ngang bằng vàng hình cung được đục lỗ nhỏ, sau đó xâu chuỗi ngọc trai, đá quý, ngọc lam để trang trí. Những chuỗi dài có thể rủ xuống trán, mỗi khi cử động, ngọc trai đá quý đung đưa, thực sự rất lãng mạn. Đây có lẽ là món thời trang xuất hiện nhiều nhất trong Ngọc Minh Trà Cốt.
Vân kiên được thêu đa dạng chi tiết tinh tế
Vân kiên (phụ kiện quanh cổ áo) loại rời được sử dụng nhiều nhất trong phim.
Vân kiên thực ra là di sản tổ tiên từ thời Tùy Đường. Sách Dư Phúc Chí thời Minh ghi rõ ràng quy chế: “Vân kiên, hình như mây bốn phía rủ xuống, màu xanh lam, viền vàng lụa ngũ sắc, các cung tần sử dụng”. Suốt thời gian dài, vân kiên là trang phục lễ phục của mệnh phụ phu nhân. Đến giữa thời Minh, quy tắc trang phục nới lỏng, thường dân cũng có thể mặc vân kiên. Có các loại như “trân châu vân kiên”, “hoa đấu vân kiên”… để phối với các trang phục khác nhau.
Vân kiên thêu, tách rời, đính ngọc trai tinh xảo.
Thực tế, trong nhiều bộ phim cổ trang với trang phục Minh phục, đều sử dụng vân kiên này. Tranh cãi lớn nhất là phim rốt cuộc dùng vân kiên thời Minh hay vân kiên thời Thanh?
Cách phân biệt đơn giản nhất là xem nó có được dệt trên áo hay không. Vân kiên thời Minh trong phần lớn thời kỳ chỉ kiểu hoa văn thông tay áo kiểu vân kiên, hoà một thể với áo. Mãi đến cuối thời Minh, mới xuất hiện phụ kiện rời riêng biệt. Hơn nữa, vân kiên cuối Minh ban đầu cũng liên quan đến miếng vải mà phụ nữ thời đó dùng để che vai khi chải tóc, vì vậy nó có cấu trúc mềm rũ như cánh hoa cụp.
Đến thời Thanh, vân kiên bắt đầu phổ biến với những kiểu thêu hoa văn phức tạp, và bắt đầu treo thêm những dải lụa rủ lẻ, vì vậy nó trở nên cứng cáp hơn, sẽ gò trên vai và có dáng rủ khá rõ rệt.
Vân kiên thêu hoa dạng rời.
Vân kiên trong Ngọc Minh Trà Cốt thực ra là cố ý thêm yếu tố trang phục hí khúc, không phân biệt Minh – Thanh một cách quá nghiêm ngặt.
Dùng đạo cụ làm ngôn ngữ kể chuyện trong Ngọc Minh Trà Cốt
Khát vọng của gia tộc gửi vào phướn treo trên cây trà cổ
Trong tập gia tộc họ Vinh tế lễ tổ ngành trà, đại tiểu thư Vinh Thiện Bảo treo lên cây trà cổ một loại phướn hoa văn đủ màu. Thứ Vinh Thiện Bảo treo trên cây trà không phải là một dải vải thông thường mà là phướn được thêu hoa văn sóng nước núi non.
Vinh Thiện Bảo treo phướn lên cây trà vương vào ngày tế tổ.
Phướn là loại cờ dài hình chữ nhật làm từ lụa hoặc vải trong cổ đại, trên đó có thể viết chữ hoặc vẽ hoa văn, mang ý nghĩa nghi lễ và dùng làm biểu hiệu nghi trượng. Phướn xuất hiện trong phim được thêu họa tiết sóng nước núi non, tượng trưng cho ý niệm núi sông tươi đẹp, nước non vững bền
Việc Vinh Thiện Bảo treo phướn ấy lên cây trà chính là gửi gắm hy vọng cây cổ thụ mà gia tộc họ Vinh nương tựa. Cô hy vọng cây sẽ cành lá sum suê, đồng thời thể hiện khát vọng gia tộc tiếp tục phồn vinh hưng thịnh.
Cây gậy gỗ của lão phu nhân nhà họ Vinh
Trong phim, phần trên gậy chống của Lão phu nhân được trang trí hoa văn hình hoa trà có hình dáng rất giống Đồng Trụ Xuân Thu được khai quật từ mộ vương thất thời Xuân Thu Chiến Quốc. Có học giả cho rằng loại hình này vốn là lễ khí dùng trong các nghi lễ như tế tự, triều hội, mang ý nghĩa tượng trưng cho thân phận và địa vị.
Cây gậy luôn xuất hiện bên cạnh tổ mẫu.
Trong Hậu Hán Thư – Lễ Nghi Chí từng ghi chép rằng người bắt đầu bảy mươi tuổi sẽ được ban cho vương trượng và cho ăn cháo loãng. Vì vậy, gậy chống trong lễ chế cổ đại vừa là biểu tượng của sự kính lão vừa báo hiệu một chi tiết cho thấy Lão phu nhân đã đến tuổi nghỉ ngơi dưỡng lão.
Vì thế, việc lựa chọn người kế thừa phù hợp của gia tộc trở nên vô cùng cấp bách. Chẳng trách con cháu nhà họ Vinh ai nấy đều ngầm sóng gió, hóa ra ngụ ý ấy đã được giấu trong cây gậy chống này từ rất sớm.
Ngọc Minh Trà Cốt đã đi được hơn phân nửa chặng đường và vẫn cuốn hút khán giả qua màn ảnh nhỏ. Nội dung đang ở giai đoạn cao trào khi gia tộc nhà họ Vinh vướng vào không ít những biến cố từ suy tính các vị tiểu thư hay âm mưu của những kẻ ngoại lại nhòm ngó đến vinh hoa phú quý của gia tộc trà lâu đời này.
Việc quan sát những tiểu tiết để lí giải câu chuyện trong từng cảnh quay cũng là một thói quen thú vị của các mọt phim khi theo dõi những dòng phim gia đấu gay cấn như Ngọc Minh Trà Cốt.
VĂN HOÁ QUA PHIM ẢNH:
NGHỆ THUẬT LÀM Ô GIẤY DẦU TRUNG HOA QUA VŨ KHI CỦA CUNG TUẤN TRONG ÁM HÀ TRUYỆN
VĂN HOÁ ĐẠI ĐƯỜNG TRONG ĐƯỜNG TRIỀU QUỶ SỰ LỤC 3
QUÁN ĂN NỔI TIẾNG THƯỢNG HẢI CHÁY HÀNG VÌ MỘT CÂU NÓI CỦA TIÊU CHIẾN
Harper’s Bazaar Việt Nam
