Haute couture – Giấc mơ không bao giờ chết

Đại diện cho sự xa hoa và đẳng cấp, haute couture trở thành đỉnh cao của sức sáng tạo và kỹ thuật may đo mà bất cứ nhà mốt nào cũng muốn vươn tới

haute couture

Đến năm 1850, công chúng vẫn chưa có khái niệm rõ ràng về haute couture. Hầu hết trang phục của phụ nữ đều do họ tự may ở nhà theo khuôn mẫu chung được xã hội chấp nhận. Tuy nhiên, giới thượng lưu đã quen với những thiết kế cầu kỳ được may đo riêng.

Nếu như thời trang may đo khởi xướng từ thời vua Louis XIV nước Pháp, thế kỷ 17, hoàng hậu Marie Antoinette thế kỷ 18 là người khởi tạo xu hướng thời trang may đo xa hoa (tiền thân của haute couture). Rose Bertin, người may trang phục; đồng thời là người tư vấn riêng của hoàng hậu, có công rất lớn trong việc này. Bà đã giúp hoàng hậu thay đổi phong cách để trở thành hình mẫu thời trang cho giới quý tộc Pháp cũng như châu Âu lúc bấy giờ.

haute couture

Hoàng hậu Marie Antoinette

haute couture

Hoàng hậu Marie Antoinette diện những mẫu đầm do Rose Bertin may đo riêng.

haute couture

Chân dung Rose Bertin

“Cha đẻ” chính thức của haute couture

Nói đến haute couture, hầu hết mọi người đều nghĩ đến nước Pháp. Kinh đô ánh sáng Paris luôn là tâm điểm của thế giới phù hoa. Vậy mà Charles Frederick Worth, nhà couturier được xem là “father of haute couture”, lại đến từ Bourne, Lincolnshire, Anh. Năm 1852, Napoléon III lên ngôi hoàng đế. Ông cải cách nước Pháp và biến Paris thành thủ đô hùng mạnh nhất châu Âu về kinh tế. Nhu cầu về hàng xa xỉ, đặc biệt là dệt may và thời trang, đã đạt đến mức chưa từng thấy kể từ sau Cách mạng Pháp (1789 – 1799).

haute couture

Charles Frederick Worth (1825 – 1895)

Charles Frederick Worth đã chuyển đến Paris sống từ năm 1845. Charles thành lập salon thời trang đầu tiên mang tên House of Worth vào năm 1858 tại Paris. Ông đã sáng tạo nên khái niệm “nhà thiết kế thời trang”, thay cho cái tên “thợ may” thông thường. Cửa hàng của ông ngay lập tức được giới quý tộc và các nhân vật hoàng gia lui tới. Họ xem đây là địa điểm uy tín để tiếp cận với thời trang xa xỉ. Charles cũng là người tiên phong trong việc trình diễn các thiết kế của mình bằng người mẫu ngay tại salon. Ông tạo ra lookbook bằng các bản vẽ và gắn nhãn mác lên quần áo. Tất cả những sáng kiến này đã tạo tiền đề cho xu hướng thời trang may đo cao cấp mà ngày nay chúng ta gọi là haute couture.

haute couture

Bản phác thảo thiết kế đầm dạ hội bằng satin của House of Worth

Khi Napoléon III kết hôn với hoàng hậu Eugénie, phong cách thời trang của bà tạo nên trào lưu tại triều đình. Sự bảo trợ của hoàng hậu đã đảm bảo thành công của Worth từ những năm 1860. Những thiết kế của Worth được chú ý nhờ sử dụng chất liệu phong phú, các đường cắt chuẩn xác và sự kết hợp các yếu tố độc đáo. Song song với việc mặc trang phục cho người mẫu để các khách hàng dễ dàng chọn lựa. Ông vẫn tạo ra những chiếc váy được thiết kế duy nhất cho từng quý bà. Đến thập niên 1870, danh tiếng của Charles Frederick Worth vượt qua khỏi biên giới nước Pháp, lan rộng khắp thế giới. Làng thời trang bắt đầu vinh danh ông là “cha đẻ của haute couture”.

Haute couture là gì?

Năm 1868, Chambre Syndicale de la Haute Couture (Nghiệp đoàn may đo cao cấp) được sáng lập. Họ có vai trò là nhà bảo vệ cho thời trang cao cấp. Đến năm 1908, cụm từ “haute couture” lần đầu tiên được sử dụng chính thức.

Từ “haute” trong tiếng Pháp tương đương với “high” trong tiếng Anh, có nghĩa là cao cấp. Từ “couture” tương đương với “dressmaking”, ý chỉ công việc may vá, thiết kế nên một trang phục, một sản phẩm thời trang. Do đó, “haute couture” có thể hiểu là “high dressmaking” hay “high fashion” – thời trang cao cấp.

Haute couture là nghệ thuật thiết kế nên một bộ trang phục hoàn toàn bằng tay; với kỹ thuật tinh xảo của những người thợ lành nghề nhất; sử dụng nguyên liệu đắt tiền và hiếm nhất. Mỗi một thiết kế phải được may đo chuẩn xác theo kích thước người mặc. Đồng thời, nó còn được trang trí và kết hạt tỉ mỉ hoàn toàn bằng tay.

Một thiết kế haute couture mất rất nhiều thời gian và công sức để hoàn thành. Do đó những thiết kế này không có mức giá cố định như thời trang may sẵn (readyto-wear). Mỗi chiếc đầm thường là độc bản, được thiết kế và may theo số đo riêng của khách hàng quyền quý. Giá cả không phải là điều mà những nhân vật này quan tâm.

Ngày nay, có các bộ sưu tập haute couture không làm để bán mà chỉ để trình diễn tại các tuần lễ thời trang hai lần trong năm. Chúng được xem như những tác phẩm nghệ thuật, thể hiện tài năng sáng tạo không giới hạn của các nhà thiết kế.

Nếu Rose Bertin có công đặt nền móng cho ngành công nghiệp sản xuất haute couture thì Charles F. Worth là cha đẻ chính thức của thứ trang phục xa xỉ này

haute couture

Những quy chuẩn nghiêm ngặt của haute couture

Các nhà thiết kế muốn được công nhận là nhà haute couture phải đáp ứng một số quy chuẩn nhất định. Các quy chuẩn này được đưa ra vào năm 1945.

Một hãng thời trang cao cấp phải tạo ra các thiết kế may đo riêng theo đơn đặt hàng của khách hàng. Khách hàng phải được thử trang phục nhiều lần cho đến khi họ vừa ý. Trang phục phải là thiết kế nguyên bản do chính nhà thiết kế chính của hãng sáng tạo nên. Các thiết kế phải được thực hiện tại xưởng may riêng (workshop) của nhà mốt đặt tại Paris với ít nhất 20 thợ lành nghề làm việc hàng ngày toàn thời gian. Mỗi mùa, nhà mốt phải cho ra mắt một bộ sưu tập với ít nhất 35 thiết kế nguyên bản, bao gồm trang phục ban ngày và ban đêm.

Hai mùa haute couture được tổ chức vào tháng Một và tháng Bảy theo thời khóa biểu do hội đồng Chambre Syndicate de la Haute Couture đưa ra.

Haute couture là cách các nhà mốt duy trì truyền thống thủ công tinh xảo, chú trọng sự tỉ mỉ trong từng chi tiết để tạo nên một tác phẩm độc đáo. Trong số các nhà haute couture chính thức, Chanel là nhà mốt lâu đời nhất còn hoạt động, với các thiết kế couture bắt đầu từ năm 1913. Các nhà haute couture lớn có Christian Dior, Givenchy, Alexis Mabille, Jean Paul Gaultier, Alexandre Vauthier, Atelier Gustavolins… Lại có những nhà mốt bên ngoài nước Pháp được vinh dự mời tham dự như Elie Saab, Valentino, Atelier Versace, hay Armani Prive.

Tương lai của haute couture

Kỷ nguyên vàng của thời trang Pháp là giai đoạn từ Thế chiến Thứ nhất đến những năm 1960. Haute couture trở thành xu hướng được ưa chuộng, đặc biệt của các ngôi sao màn bạc và các nữ tài phiệt của Hoa Kỳ. Thời ấy có khoảng 15.000 phụ nữ theo đuổi xu hướng này, để rồi giảm xuống chỉ còn khoảng 2.000. Haute couture có những thay đổi chóng mặt kể từ đầu thế kỷ XXI.

Nhiều nhà mốt phải đưa ra những quyết định sống còn để đáp ứng nhu cầu của khách hàng thời hiện đại. Câu hỏi đặt ra là: “Liệu ai có đủ khả năng chạy theo haute couture trong bối cảnh kinh tế hiện nay?” Khủng hoảng kinh tế toàn cầu khiến dòng thời trang ready-to-wear dần thay thế thời trang may đo cao cấp. Chính vì thế, các nhà couturier phải có thêm những bộ sưu tập ready-to-wear đánh vào thị hiếu công chúng để duy trì doanh số. Nhiều nhà mốt bắt buộc phải đóng cửa xưởng haute couture của mình và chỉ tập trung vào dòng ready-to-wear. Tuy nhiên, những tên tuổi còn trụ lại vẫn duy trì được lượng khách hàng trung thành, dù chỉ là nhóm nhỏ.

Elie Saab thông báo rằng lượng khách hàng của họ gia tăng, chủ yếu đến từ Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp và Ukraine cho những thiết kế áo cưới. Giám đốc Sáng tạo Karl Lagerfeld của Chanel tin rằng haute couture sẽ trụ vững: “Hiện nay có một dạng couture khác phù hợp với hoàn cảnh hơn. Ready-towear cao cấp cũng không khác couture trước kia. Các khách hàng couture mới đều trẻ, đẹp. Họ đến từ Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Mỹ. Các quý cô vùng Vịnh thậm chí không cần đến Paris để mua đồ. Các nhà mốt sẽ mang cả bộ sưu tập đến tận nơi cho họ”.

Trong xu hướng cá nhân hoá mạnh mẽ hiện nay, haute couture không mất đi giá trị vốn có mà dường như đang trở lại mạnh mẽ. Còn Karl Lagerfeld thì tự tin: “Chỉ cần nhà Chanel còn, couture sẽ còn”.

haute couture

Cận cảnh thiết kế đính sequin tinh xảo thuộc bộ sưu tập Chanel Haute Couture Thu Đông 2018/19

haute couture

Dior Haute Couture Xuân Hè 2018

haute couture
haute couture

Hai trong số những thiết kế Haute Couture Xuân Hè 2018 của Dior

Quy trình thiết kế Haute couture

• Mỗi sản phẩm thời trang thuộc dòng Haute couture đều được làm thủ công bởi những nghệ nhân có tay nghề cao.

• Với các số đo cụ thể, quá trình tạo nên một bộ trang phục haute couture có thể lên đến 700 giờ.

• Có hai mùa Haute couture vào tháng Một và tháng Bảy hàng năm theo thời khóa biểu do hội đồng Chambre Syndicale de la Haute Couture đưa ra.

>>Xem thêm: Xu hướng thời trang 2019 | Cách phối đồ đẹp

BÀI: YENNIE TRẦN.
Ảnh: Tư liệu.
Tạp chí thời trang Harper’s Bazaar Việt Nam số tháng 12/2018.

Đừng bỏ qua:

Bình luận