TALKING POINTS -Tâm lý: Nguồn cảm hứng, sức bật diệu kỳ

Khoa học và văn minh nhân loại phát triển nhờ những đam mê sáng tạo. Nhiên liệu chính để chạy thứ động cơ đam mê ấy là nguồn cảm hứng, động lực đến từ cả bên trong lẫn bên ngoài mỗi người

hbz_dianavreeland

Cảm hứng là khúc dạo đầu không thể thiếu để khơi gợi sự sáng tạo của những thiên tài hội họa như Van Gogh hay Rembrandt, là tia lửa kích hoạt dòng suối nhạc cho Mozart, Beethoven và là nút thắt được tháo gỡ đầu tiên cho những phát minh của Thomas Edison. Nguồn cảm hứng cũng đã truyền đến những nhà thiết kế của thương hiệu nội y Victoria’s Secret hình ảnh đôi cánh các thiên thần, khiến chúng là biểu tượng không thể thiếu cho show diễn được mong đợi mỗi năm. Trong vụ khủng bố ở Pháp, chỉ một câu nói: “Con à! Họ có súng, còn chúng ta có hoa.” giữa hai cha con gốc Việt đã truyền cảm hứng cho hàng triệu người lòng lạc quan về một xã hội giữa loạn lạc.

Nguồn cảm hứng, đà bật vô hình

Nguồn cảm hứng ban đầu được xem như quyền lực siêu nhiên. Thời Hy Lạp cổ, thi thần Muse đã gieo cảm hứng sáng tạo văn chương nghệ thuật xuống cho loài người. Tự điển Oxford định nghĩa cảm hứng là chiếc phà, giúp truyền đạt ý tưởng hay mục đích vào tâm trí theo những hình thức gợi ý, đánh thức, tạo ra cảm xúc, xung đột, đặc biệt ở những lĩnh vực cao quý. Còn hai nhà tâm lý Todd M. Thrash và Andrew J. Elliot lại định nghĩa cảm hứng theo ba ý chính. Trước hết, nguồn cảm hứng được gợi lên một cách tự nhiên và không chủ định. Thứ đến, nó có tính siêu việt, là khoảnh khắc xuất thần của sự nhận biết và của những khả năng mới. Cuối cùng, cảm hứng liên quan đến động lực tiếp cận, trong đó cá nhân nỗ lực phấn đấu để truyền tải, thể hiện hoặc hiện thực hóa một tầm nhìn hay một ý tưởng mới.

hbz_boxtamlyNguồn cảm hứng kết nối con người với những điều lớn lao hơn. Nó trao cho mỗi người lòng can đảm và sức mạnh để vượt qua chướng ngại, phát huy những khả năng lạ kỳ, khiến ta dám sống để thực hiện giấc mơ. Cảm hứng hiện diện khắp nơi. Chúng nằm ở vũ trụ, thiên nhiên, loài vật, con người xung quanh và ở trong chính mỗi người. Nhà phân tâm học Freud chia sẻ: “Khi nguồn cảm hứng không đến với tôi, tôi phải đi tìm gặp chúng”. Nhà thiết kế thời trang Betty Tran tiết lộ cách mình đi tìm: “Nguồn cảm hứng của tôi xuất phát từ cuộc sống và những điều diễn ra xung quanh, kể cả từ phim ảnh và sách vở”.

Động lực tối thượng để sống tốt và thành công

Nói đến cảm hứng, người ta nghĩ ngay đến sáng tạo và thành công của các khoa học gia, văn sỹ, họa sỹ hay các thương gia tỷ phú. Không hẳn thế! Nguồn cảm hứng còn có khả năng biến đổi cả một con người bình thường. Nhờ nhận biết, tận dụng và phát triển cảm hứng từ chính mình, ta nhìn ra hướng đi cuộc sống, lạc quan đối phó với những khó khăn, kiên trì đeo đuổi một giấc mơ và biến đổi mình thành con người mới. Nguồn cảm hứng không nhất thiết phải khiến ta muốn thành công bằng mọi giá. Đôi khi, nó đơn giản chỉ để giúp ta yêu cuộc sống này, giúp ta nhận ra còn nhiều thứ tuyệt vời đang diễn ra mỗi ngày.

Từ thập niên 1930, Harper’s Bazaar có hẳn một chủ đề mang tên “Why don’t you?”, với châm ngôn của những người nổi tiếng, truyền cảm hứng đến bạn đọc khắp nơi trên thế giới. Chuyên mục do biên tập viên huyền thoại Diana Vreeland sáng lập. Sự phát triển kỹ thuật số và truyền thông hiện nay đang giúp lây lan thứ “virus” tốt lành mang tên cảm hứng ra cộng đồng mạng xã hội, nơi các câu chuyện truyền cảm hứng được chia sẻ với tốc độ lan truyền nhanh chóng.

Cảm hứng dưới cái nhìn khoa học

Nhận rõ tầm quan trọng của thứ năng lượng tiềm ẩn là nguồn cảm hứng, các nhà khoa học đã nghiên cứu để hiểu rõ quy trình tác động từ sự phấn khích, hứng khởi tạo ra lửa đam mê cho con người. Giới sinh hóa nhắm vào nội tiết tố dopamine. Theo họ, khi người ta vui vẻ, thoải mái, não sẽ tiết ra dopamine tăng cường sự tập trung, tăng năng suất làm việc và tác động vào nỗ lực hành động. Nó còn kích hoạt các hiệu ứng về hành vi và nhận thức, tạo ảnh hưởng tích cực, nhạy cảm, tư duy rộng và xả stress… Từ đó, dopamine giúp cảm hứng nảy sinh.

Giới thần kinh học lại nhìn vào dải tần số hay các bước sóng của não để hiểu sự phát triển của nguồn cảm hứng. Các bước sóng có dải tần số từ thấp lên cao theo thứ tự có tên Delta, Theta, Alpha, Beta và Gamma sẽ tạo nên những trạng thái tiếp nhận cảm hứng của mỗi người, từ ngủ sâu đến tỉnh táo và nhận thức cao siêu. Cảm hứng khởi động, đi dần từ bước sóng Beta với dải tần số từ 14 – 30Hz và đạt đỉnh điểm khi lên đến bước sóng Gamma, có dải tần số từ 30Hz trở lên. Kết luận từ nghiên cứu của tiến sỹ John Kounios là những khoảnh khắc tìm ra phát minh hay giải quyết được vấn đề cho đến khi dải tần số chạm ngưỡng bước sóng Gamma.

Các chuyên gia thần kinh còn dựa vào sự uyển chuyển linh hoạt của mỗi bộ não để xác định cường độ và tần xuất của cảm hứng. Theo họ, khi ta kết nối hai ý tưởng, não sẽ tự cấu trúc lại để tiếp nhận và xử lý ý tưởng phát sinh. Trí nhớ con người là sự sắp xếp và kết nối những mảng thông tin có quan hệ với nhau nên bộ não nào càng “nhựa”, tức có khả năng kết dính thông tin tốt, người đó càng dễ hình thành những suy nghĩ sáng tạo hoặc truyền cảm hứng.

Làm sao để luôn tràn đầy cảm hứng?

Thomas Edison viết: “Ở thiên tài có 1% cảm hứng và 99% mồ hôi”. Jack London lại khuyên: “Đừng chờ đợi cảm hứng mà hãy đi tìm nó”. Còn August Turak càng hình tượng hóa hơn: “Cảm hứng như mầm cây trồi lên từ mặt đất. Còn mồ hôi, nỗ lực như nước tưới cho cây lớn lên”. Ý của cả ba học giả là lệ thuộc vào cảm hứng sẽ khiến bản thân chậm chạp trì trệ, mỗi người cần khơi gợi nguồn cảm hứng, củng cố và khiến nó trở thành một thói quen, một phản xạ.

Mỗi sáng thức dậy, bạn hãy thử dành ra ít phút chọn cho mình một câu nói có thể tạo động lực và mang lại năng lượng sống. Lên danh sách các mục tiêu phải làm để hành động ngay kẻo hứng khởi nguội đi. Có mục đích để nhắm tới, ta mới nỗ lực hành động, từ đó duy trì ngọn lửa cảm hứng. Bạn cũng cần có một môi trường đầy động lực, có chung mục tiêu, được làm việc với những người nhiệt huyết như những nguồn tiếp lửa. Để cảm hứng mau tới, bạn cũng cần mạnh mẽ tìm tòi khám phá.

Cuối cùng, một số chuyên gia tâm lý đưa ra lời khuyên khá ngược đời. Đó là tận hưởng trước, hành động sau và hãy… lười một chút. Nghĩa là bạn hãy tận hưởng những gì mình thích trước rồi mới bắt đầu hành động dựa theo những cảm xúc ấy. Lười tức là cố gắng giữ khoảnh khắc dừng lại, cho trí óc đi lang thang một chút để tâm trí “tiêu hóa” những gì đã nghiền ngẫm trong đầu.

hbz_quotetamlly

Bài: Nghi Trần

Harper’s Bazaar Việt Nam số tháng 1/2017

Đừng bỏ qua:

Bình luận